Neft kimyosi sanoati
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189-b. — ziyouz.com
Neft kimyosi sanoati - oğir sanoatning neft va tabiiy yonuvçi gazlarni kayta işlaş mahsulotlaridan, asosan, sun'iy materiallar hamda buyumlar işlab çiqaradigan tarmoği. N.k.s. korxonalarida sun'iy kauçuk, asosiy organik sintez mahsulotlari (etilen, propilen, polietilen, sirt-aktiv moddalar, benzol, butadiyen, yuviş vositalari, ba'zi mineral öğitlar), qorakuya, rezina buyumlar (avto-pokrişkalar, rezina-texnika buyumlari va keng xalq iste'moli mollari), asbest-texnika buyumlari işlab çiqa-riladi.
Neftni qayta işlaşning kreking va piroliz kabi yangi usullari joriy etilişi N.k.s.ning vujudga kelişiga zamin yaratdi. AQŞda kreking gazidan izopiril spirt (1918), alifatik kimyoviy mahsulotlar (1920), vinilxlo-rid va b. i.ç. özlaştirildi. Özbekis-tonda Toşkent rezina-texnika z-dida (1944), Angren rezina-texnika aksiya-dorlik jamiyatida (1975) sintetik va tabiiy kauçuk, texnik ugleroddan rezina mahsulotlari, avtomobil şinalari, şamollatiş şlemlari, kaliş va b. maxsulotlar, Şörtan gaz-kimyo majmuasidz. tabiiy gazdan polietilen plyonkalari işlab çiqariladi.
N.k.s.ning taraqqiyoti neftni qayta işlaş miqyosining kengayişi va takomillaşişi b-n bevosita boğliq (q. Gaz sanoati, Neft sanoati, Neftni işlaş sanoati).
Abdurahim Ortiqov.
Q.: Gaz sanoati, Neft sanoati
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕФТЬ КИМЁСИ САНОАТИ - оғир саноатнинг нефть ва табиий ёнувчи газларни кайта ишлаш маҳсулотларидан, асосан, сунъий материаллар ҳамда буюмлар ишлаб чиқарадиган тармоғи. Н.к.с. корхоналарида сунъий каучук, асосий органик синтез маҳсулотлари (этилен, пропилен, полиэтилен, сирт-актив моддалар, бензол, бутадиен, ювиш воситалари, баъзи минерал ўғитлар), қоракуя, резина буюмлар (авто-покришкалар, резина-техника буюмлари ва кенг халқ истеъмоли моллари), асбест-техника буюмлари ишлаб чиқа-рилади.
Нефтни қайта ишлашнинг крекинг ва пиролиз каби янги усуллари жорий этилиши Н.к.с.нинг вужудга келишига замин яратди. АҚШда крекинг газидан изопирил спирт (1918), алифатик кимёвий маҳсулотлар (1920), винилхло-рид ва б. и.ч. ўзлаштирилди. Ўзбекис-тонда Тошкент резина-техника з-дида (1944), Ангрен резина-техника акция-дорлик жамиятида (1975) синтетик ва табиий каучук, техник углероддан резина маҳсулотлари, автомобиль шиналари, шамоллатиш шлемлари, калиш ва б. махсулотлар, Шўртан газ-кимё мажмуасидз. табиий газдан полиэтилен плёнкалари ишлаб чиқарилади.
Н.к.с.нинг тараққиёти нефтни қайта ишлаш миқёсининг кенгайиши ва такомиллашиши б-н бевосита боғлиқ (қ. Газ саноати, Нефть саноати, Нефтни ишлаш саноати).
Абдураҳим Ортиқов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.