Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Oy

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69-b. — ziyouz.com

    Oy (vaqt) — Oyning Yer atrofida bir marta aylanişi davriga yaqin vaqt oraliği; ölçov birligi. Quyidagi turlari farq qilinadi: 1) sinodik O. — Oyning ketma-ket kelgan ikki bir xil fazasi orasidagi (O. kalendariga asos qilib olingan) vaqt, 29 kun 12 soat 44 min. 2,28 sek.; 2) siderik O. — Oyning yulduzlarga nisbatan ikki ketma-ket kelgan bir xil vaziyati ora-sida ötgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 11,51 sek.; 3) tropik O. — Oyning bir xil astronomik uzunlamalardan utişi orasida ötgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 4,68 sek.; 4) anomalistik O. — Oyning perigeydan ikki marta ketma-ket ötişi orasidagi vaqt, 27 kun 13 soat 18 min 33,16 sek; 5) ajdar O. — Oyning kötariliş tugunidan ikki marta ketma-ket ötişi orasidagi vaqt, 27 kun 5 soat 5 min. 35,81 sek. Grigoriy kalendarika bir yil 12 oyga bölinadi; bunda O.lar 28 (29), 30, 31 kundan iborat böladi. Quyoş kalendaridagi (q. Kalendar) kalendar O. Oy fazalariga boğliq bölmaydi. Kalendar O. uzunligi ham 28—31 kunga teng böladi.

    Q.: Kalendar, Kalendar

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ОЙ (вақт) — Ойнинг Ер атрофида бир марта айланиши даврига яқин вақт оралиғи; ўлчов бирлиги. Қуйидаги турлари фарқ қилинади: 1) синодик О. — Ойнинг кетма-кет келган икки бир хил фазаси орасидаги (О. календарига асос қилиб олинган) вақт, 29 кун 12 соат 44 мин. 2,28 сек.; 2) сидерик О. — Ойнинг юлдузларга нисбатан икки кетма-кет келган бир хил вазияти ора-сида ўтган вақт, 27 кун 7 соат 43 мин. 11,51 сек.; 3) тропик О. — Ойнинг бир хил астрономик узунламалардан утиши орасида ўтган вақт, 27 кун 7 соат 43 мин. 4,68 сек.; 4) аномалистик О. — Ойнинг перигейдан икки марта кетма-кет ўтиши орасидаги вақт, 27 кун 13 соат 18 мин 33,16 сек; 5) аждар О. — Ойнинг кўтарилиш тугунидан икки марта кетма-кет ўтиши орасидаги вақт, 27 кун 5 соат 5 мин. 35,81 сек. Григорий календарика бир йил 12 ойга бўлинади; бунда О.лар 28 (29), 30, 31 кундан иборат бўлади. Қуёш календаридаги (қ. Календарь) календарь О. Ой фазаларига боғлиқ бўлмайди. Календарь О. узунлиги ҳам 28—31 кунга тенг бўлади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.