Parpi qörboşi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 93-b. — ziyouz.com
Parpi qörboşi PARPI QÖRBOŞI, Parpi [taxm. 1882, Andijon atrofidagi Qöqonqişloq (hoz. Paxtaobod ş.) —1921.9.4] — Farğona vodiysida sovet rejimiga qarşi harakat rahbarlaridan biri. 1918 y. boşlarida Farğona vodiysida qizil armiyaga qarşi harakat boşlagan 9 harbiy qömondonning oltinçisi. Köqonqişloqdagi Kiziloyoq qişloğida qarorgohi joylaşgan. Öz nomidan pul bosib, muomalaga çiqargan (1919 y. boşidan). Madaminbek va keyinçalik Şermuhammadbekning asosiy örinbosarlaridan biri sifa-tida 3600 yigitga raxbarlik qilib, sovet rejimiga qarşi murosasiz ku-raş olib borgan. 1918—20 y.larda Andijon uyezdi P.q. yigitlari nazorati ostida bölgan. Jangda jasurligi va duşmanga nisbatan şafqatsizligi bois Parpi botir nomini olgan. P.q. qarorgohida köplab rus ofitserlari, jumladan, K. Osipov ham bölib, qizil armiyaga qarşi kuraşganlar (yana q. Osipov isyoni). Qöqonqişloq b-n Bötaqora örtasidagi Xayrobod qişloğida qizil askarlar b-n bölgan jangda ularni mağlubiyatga uçratgan (1920). 1920 y. 24 noyab.da Qöqonqişloqda qizil askarlar b-n bölgan jangda ham ğolib çiqqan va duşmanning 2 ta zambarak, 4 ta pulemyot va köplab qurol-aslahalarini ölja olgan.
Qizil askarlarning 8-otliq brigadasi 1921 y. boşlarida şiddatli janglardan söng P.q. yigitlarini mağlubiyatga uç-ratib, Qöqonqişloq va Omonçörani egallaşgan. P.q.ning 1000 kişilik guruhiga Isroil qörboşi öz odamlari b-n kömakka kelsa ham, miqdor jihatdan ustun qizil askarlar Jalolobod va Uçqörğonda bölgan janglarda ham ğolib çiqişgan. 1921 y. apr. da bölgan ana şunday töqnaşuvlarning birida P.q. oğir yarador bölib, vafot etgan.
Ad:. Uzbekistanning yangi tarixi, 2ki-tob [Özbekiston sovet mustamlakaçiligi davrida], T., 2000; Rajabov Q., Haydarov M ., Turkiston tarixi (1917— 1924), T., 2002.
Q.: Osipov isyoni
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАРПИ ҚЎРБОШИ, Парпи [тахм. 1882, Андижон атрофидаги Қўқонқишлоқ (ҳоз. Пахтаобод ш.) —1921.9.4] — Фарғона водийсида совет режимига қарши ҳаракат раҳбарларидан бири. 1918 й. бошларида Фарғона водийсида қизил армияга қарши ҳаракат бошлаган 9 ҳарбий қўмондоннинг олтинчиси. Кўқонқишлоқдаги Кизилоёқ қишлоғида қароргоҳи жойлашган. Ўз номидан пул босиб, муомалага чиқарган (1919 й. бошидан). Мадаминбек ва кейинчалик Шермуҳаммадбекнинг асосий ўринбосарларидан бири сифа-тида 3600 йигитга рахбарлик қилиб, совет режимига қарши муросасиз ку-раш олиб борган. 1918—20 й.ларда Андижон уезди П.қ. йигитлари назорати остида бўлган. Жангда жасурлиги ва душманга нисбатан шафқатсизлиги боис Парпи ботир номини олган. П.қ. қароргоҳида кўплаб рус офицерлари, жумладан, К. Осипов ҳам бўлиб, қизил армияга қарши курашганлар (яна қ. Осипов исёни). Қўқонқишлоқ б-н Бўтақора ўртасидаги Хайробод қишлоғида қизил аскарлар б-н бўлган жангда уларни мағлубиятга учратган (1920). 1920 й. 24 нояб.да Қўқонқишлоқда қизил аскарлар б-н бўлган жангда ҳам ғолиб чиққан ва душманнинг 2 та замбарак, 4 та пулемёт ва кўплаб қурол-аслаҳаларини ўлжа олган.
Қизил аскарларнинг 8-отлиқ бригадаси 1921 й. бошларида шиддатли жанглардан сўнг П.қ. йигитларини мағлубиятга уч-ратиб, Қўқонқишлоқ ва Омончўрани эгаллашган. П.қ.нинг 1000 кишилик гуруҳига Исроил қўрбоши ўз одамлари б-н кўмакка келса ҳам, миқдор жиҳатдан устун қизил аскарлар Жалолобод ва Учқўрғонда бўлган жангларда ҳам ғолиб чиқишган. 1921 й. апр. да бўлган ана шундай тўқнашувларнинг бирида П.қ. оғир ярадор бўлиб, вафот этган.
Ад:. Узбекистаннинг янги тарихи, 2ки-тоб [Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврида], Т., 2000; Ражабов Қ., Ҳайдаров М ., Туркистон тарихи (1917— 1924), Т., 2002.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.