Parpi qörboşi
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Parpi qörboşi (taxminan 1882–1921) — Farğona vodiysida sovet hokimiyatiga qarşi qurolli harakatning (istiqlolçilik harakatining) yetakçi qömondonlaridan biri. ÖzME'ga köra, u xalq orasida jangdagi jasurligi uçun «Parpi botir» nomini olgan.
Kelib çiqişi
13ÖzME'ga köra, Parpi taxminan 1882-yilda Andijon yaqinidagi Qöqonqişloqda (hozirgi Paxtaobod şahri) tuğilgan. 1918-yil boşlarida Farğona vodiysida qizil armiyaga qarşi kuraş boşlagan töqqiz harbiy qömondonning biri — oltinçisi bölgan. Uning qarorgohi Qöqonqişloq hududidagi Qiziloyoq qişloğida joylaşgan.
Faoliyati
13Parpi Madaminbekning, keyinroq Şermuhammadbekning asosiy örinbosarlaridan biri sifatida 3600 nafar yigitga boşçilik qilgan. ÖzME'ga köra, 1919-yil boşidan u öz nomidan pul bostirib, muomalaga çiqargan. 1918–1920-yillarda Andijon uyezdi uning yigitlari nazoratida bölgan. Qörboşining qarorgohida köplab rus zobitlari, jumladan, K. Osipov ham bölgan va ular qizil armiyaga qarşi birga kuraşgan.
1920-yilda Parpi qörboşi Qöqonqişloq bilan Bötaqora orasidagi Xayrobod qişloğida qizil askarlar bilan bölgan jangda ğalaba qozongan. Öşa yilning 24-noyabrida Qöqonqişloq yonidagi jangda ham ğolib çiqib, raqibning ikki zambaragi, tört pulemyoti va köp miqdordagi qurol-aslahasini ölja olgan.
Söngği janglari va halokati
13ÖzME'ga köra, 1921-yil boşlarida qizil armiyaning 8-otliq brigadasi şiddatli janglardan söng Parpi yigitlarini mağlub etib, Qöqonqişloq va Omonçörani egallagan. Isroil qörboşi öz odamlari bilan Parpining ming kişilik guruhiga yordamga kelgan bölsa ham, son jihatdan ustun qizil qismlar Jalolobod va Uçqörğon atrofidagi janglarda ham ğalaba qilgan. 1921-yil aprelida bölgan töqnaşuvlarning birida Parpi qörboşi oğir yaralanib, halok bölgan.
Tarixşunoslikda
13Sovet davrida Farğona vodiysidagi qurolli qarşilik harakati asosan salbiy baholangan. Mustaqillik yillarida bu harakat yangiça talqin qilina boşlagan: ÖzME maqolasi ham «Özbekistonning yangi tarixi» va «Turkiston tarixi (1917–1924)» kabi mustaqillik davrida yaratilgan asarlarga tayanadi va Parpi qörboşini sovet rejimiga qarşi murosasiz kuraşgan harakat rahbarlaridan biri sifatida tasvirlaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Parpi qörboşi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4208 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAParpi qörboşi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4208
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4208
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 6-jild, 93-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 93-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.