Abdurahim Toştaroş
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Abdurahim Toştaroş (asl ismi Abdurahim Turdiyev; 1870 — 1938) — özbek xalq ustasi, toştaroş va me'mor. ÖzME uning hayotini Nurota tumanidagi Ğozğon qişloği bilan boğlaydi; usta şu qişloqda tuğilgan. Toşdan haykal yasaş, masjid qurilişi va binolarni toş bezaklar bilan ziynatlaşdagi işlari bilan tanilgan. Taxallusi ham uning kasbidan olingan: «toştaroş» — toşga işlov beruvçi, toş yönuvçi usta.1
Ğozğon va marmar
13Usta tuğilgan Ğozğon qişloği bugungi Navoiy viloyati hududida, Nurota toğlari etagida joylaşgan bölib, qadimdan marmar qazib olinadigan joy sifatida ma'lum. Bu yerda toş bilan işlaş avloddan avlodga ötib kelgan hunar hisoblanadi. Abdurahim Toştaroş ham şu muhitda ulğayib, marmar va boşqa toşlarga işlov beriş sirlarini egallagan.
Buxoro amirligidagi işlari
13ÖzME'ga köra, Abdurahim Toştaroş Karmanadagi Sultonobod-Olçin boğini bezaşda, keyinroq Buxoro yaqinidagi Sitorai Mohi Xosa saroyi qurilişida qatnaşgan. Saroydagi ikki şer haykali ustaning eng maşhur işlaridan biri bölib, ÖzME ularni uning san'atining nodir namunasi deb ataydi. Inglizça Vikipediyaga köra, Sitorai Mohi Xosa Buxoro amirining şahar taşqarisidagi qarorgohi bölgan; uning yangi qismi sönggi amir Sayyid Olimxon davrida (1912—1920) Yevropa va Şarq uslublarini uyğunlaştirib qurilgan, qurilişga öz davrining köplab taniqli ustalari jalb etilgan. Hozir saroyda amaliy san'at muzeyi joylaşgan.
Masjidlar va boşqa inşootlar
13ÖzME'ga köra, usta öz qişloğida Şohimardon marmar masjidini (1913) va Dehbaland qişloğidagi masjidni qurgan. U Buxoro va Toşkentdagi yirik qurilişlarda ham bezak işlarini olib borgan; jumladan, hozirgi Özbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi joylaşgan binoni bezaşda faol qatnaşgan.
Ijodi
13Abdurahim Toştaroş faqat me'moriy bezak bilan çeklanmagan. ÖzME'ga köra, u marmardan uy-rözğor buyumlari, baliq, timsoh kabi jonivorlar tasvirlangan haykallar yasagan. Uning merosi 19-asr oxiri — 20-asr boşlarida Buxoro va Nurota atrofida rivojlangan toş yöniş san'atining ahamiyatli namunalaridan biri sifatida qadrlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abdurahim Toştaroş // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3068 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbdurahim Toştaroş. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3068
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3068
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Sitorai Mokhi-Khosaen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 42-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 42-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.