Quvvat

Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 342-b. — ziyouz.com

Quvvat — işning şu iş bajarilgan vaqtga nisbati bilan aniqlanadigan fizik kattalik. Agar iş bir tekis bajarilsa, I=A/g formula bilan aniqlanadi; bu yerda A—/ vaqtda bajarilgan iş. Umumiy holda I=yA/(I; bunda a»A — juda kiçik Ş vaqt içida baja-rilgan iş. Q. vatt (Vt) larda ifodalanadi. Q.ning tizimdan taşqari ot kuçi (o.k.) deb ataladigan birligi ham mavjud (1 o.k.=735,499 Vt).

Elektr toki muayyan vaqt orali-ğida bajargan iş elektr toki Q. i deb ataladi. Özgarmas tok zanjirida Q. kuçlaniş bilan tok kuçi köpaytmasiga teng. Özgaruvçan tok kuçlanişi va tok kuçi oniy qiymatlari köpaytmasi oniy Q, şu ötgan vaqtdagi örtaça Q. faol Q., tok va kuçlanişning amaldagi qiymatlari köpaytmasi töliq Q, sinusoidal tok uçun töliq Q.ning tok kuçi va kuçlaniş orasidagi fazalar siljişi burçagi sinusiga köpaytmasi reak-tiv q. deb ataladi.

Muayyan yuza orqali vaqt birligida tovuş tölqinlari olib ötadigan energiya tovuş Q.i. bu Q.ning yuza birligiga keltirilgan örtaça qiymati tovuş intensivligi deyiladi(q. Tovuş).

Q.: Tovuş, Tovuş, Tovuş

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ҚУВВАТ — ишнинг шу иш бажарилган вақтга нисбати билан аниқланадиган физик катталик. Агар иш бир текис бажарилса, И=А/г формула билан аниқланади; бу ерда А—/ вақтда бажарилган иш. Умумий ҳолда И=йА/(И; бунда а»А — жуда кичик Ш вақт ичида бажа-рилган иш. Қ. ватт (Вт) ларда ифодаланади. Қ.нинг тизимдан ташқари от кучи (о.к.) деб аталадиган бирлиги ҳам мавжуд (1 о.к.=735,499 Вт).

Электр токи муайян вақт орали-ғида бажарган иш электр токи Қ. и деб аталади. Ўзгармас ток занжирида Қ. кучланиш билан ток кучи кўпайтмасига тенг. Ўзгарувчан ток кучланиши ва ток кучи оний қийматлари кўпайтмаси оний Қ, шу ўтган вақтдаги ўртача Қ. фаол Қ., ток ва кучланишнинг амалдаги қийматлари кўпайтмаси тўлиқ Қ, синусоидал ток учун тўлиқ Қ.нинг ток кучи ва кучланиш орасидаги фазалар силжиши бурчаги синусига кўпайтмаси реак-тив қ. деб аталади.

Муайян юза орқали вақт бирлигида товуш тўлқинлари олиб ўтадиган энергия товуш Қ.и. бу Қ.нинг юза бирлигига келтирилган ўртача қиймати товуш интенсивлиги дейилади(қ. Товуш).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.