Stomatit

Stomatit (yun. stoma — oğiz, itis — yalliğlaniş) — oğiz böşliği şilliq qavatining yalliğlanişi. S. mustaqil kasallik holida keçişi, şuningdek, boşqa kasalliklar (qizamiq, qizilça, fipp, kandidoz) belgisi bölişi mumkin. Yalliğlaniş tilda bölsa — glossit, milkda bölsa — gingivit deyiladi, bulardan har birining öziga xos belgilari bor. S. moddalar almaşinuvi kasalliklari (avitaminoz, diabet), nerv va içki a'zolar kasalliklari, vitamin yetişmovçiligi, içki sekretsiya bezlari faoliyatining buzilişi oqibatida paydo böladi. Çekiş, spirtli içimliklarga ruju qiliş, juda issiq yoki juda sovuq, nordon va şör ovqatlar yeyiş ham S.ga sabab bölişi mumkin. Ayrim dorilarga nisbatan sezuvçanlik ortganda, xususan, özözini davolaganda, baloğatga yetiş davrida, aql tiş çiqişi qiyinlaşganda (q. Tiş) ham S. röy beradi.

S. şakllari har xil bölişiga karamay, ularning umumiy öxşaş belgilari bor: oğiz böşliğining şilliq qavati qizaradi, atrofidagi töqimalar şişadi, bezillab turadi, jağ osti limfa bezlari kattalaşadi va b. S ötkir va surunkali keçadi.

S.ning kataral, yarali nekrotik va aftoz xillari farq qilinadi. Ayrim dori moddalarining yoqmasligi oqibatida, şuningdek, kimyoviy moddalar ta'sirida medikamentoz S, oğiz böşliği şilliq qavatining ötkir kesuvçi narsalar, çirigan tiş çekkasi, notöğri qöyilgan tiş protezidan jarohatlanişi natijasida travmatik S. paydo böladi; travmatik S.ning Bednar aftasi (çaqaloqlar aftasi) şakli çaqaloqlarda kuzatiladi. S.ning oldini oliş uçun çirigan tişlarni va organizmning umumiy kasalliklarini öz vaqtida davolaş, şilliq qavatning yalliğlanişiga sabab böladigan omillarni bartaraf etiş lozim.