Temir oksidlari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 258-b. — ziyouz.com
Temir oksidlari - temirning kislorod bilan birikmalari: temir (II) oksid — ĞeO, temir (Ş)oksid — Ğe2O3 va temir (II, Ş)oksid — Ğe3O4. T.o. temirning oksidlanişidan hosil böladi (q. Temir). Tabiiy T.o. (gematit Ğe2O3, magnitit Ğe3O4 minerallari) temir oliş uçun xom aşyo hisoblanadi (q. Temirrudalari). T.o. pigment (temirli surik) sifatida işlatiladi; ferromagnit T. o. (Ğe3O4, u— Ğe2O3) magnit materiallar işlab çiqariş.da qöllanadi. T.o.dan taşqari temir gidroksidlari ham ma'lum. Temir (P)gidr oksid Ğe(ON)2 — 2 valentli temirning tuzlariga işqorlar ta'sir ettirilganda hosil böladi; tezda oksidlanib, ĞeO(ON)ga aylanadi. Suvda erimaydi, kislotalar va işqorlarda eriydi. Te mir (Ill)r i droke id Ğe(ON)3 — qizğişjigarrang modda, kuçeiz asos, amfoter. Işqorlar bilan qöşib suyuklantirilsa, f ye r ritlar deb nomlanadigan tuzlar, mas., NaFeO2 hosil böladi. Ğe(ON)3 gazlarni tozalaşda yutuvçi massa komponenti, organik sintezda katalizator sifatida qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕМИР ОКСИДЛАРИ - темирнинг кислород билан бирикмалари: темир (II) оксид — ҒеО, темир (Ш)оксид — Ғе2О3 ва темир (II, Ш)оксид — Ғе3О4. Т.о. темирнинг оксидланишидан ҳосил бўлади (қ. Темир). Табиий Т.о. (гематит Ғе2О3, магнитит Ғе3О4 минераллари) темир олиш учун хом ашё ҳисобланади (қ. Темиррудалари). Т.о. пигмент (темирли сурик) сифатида ишлатилади; ферромагнит Т. о. (Ғе3О4, у— Ғе2О3) магнит материаллар ишлаб чиқариш.да қўлланади. Т.о.дан ташқари темир гидроксидлари ҳам маълум. Темир (П)гидр оксид Ғе(ОН)2 — 2 валентли темирнинг тузларига ишқорлар таъсир эттирилганда ҳосил бўлади; тезда оксидланиб, ҒеО(ОН)га айланади. Сувда эримайди, кислоталар ва ишқорларда эрийди. Те мир (Ill)r и дроке ид Ғе(ОН)3 — қизғишжигарранг модда, кучеиз асос, амфотер. Ишқорлар билан қўшиб суюклантирилса, ф е р ритлар деб номланадиган тузлар, мас., NaFeO2 ҳосил бўлади. Ғе(ОН)3 газларни тозалашда ютувчи масса компоненти, органик синтезда катализатор сифатида қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.