Troya uruşi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 665–666-b. — ziyouz.com
Troya uruşi — yunon eposlari «Iliada» va «Odisseya»da bayon qilinişiça, Miken şohi — Agamemnon boşçiligida axeyyalik şohlar ittifoqining Troyaga qarşi olib borgan 10 yillik uruşi. Axeylarnnng Troyani zabt etişi bilan tugagan. Troyada olib borilgan arxeologik qaziş işlarining körsatişiça, mil. av. taxm. 1260 y.da şahar uzoq muddatli qamalni boşidan keçirgan va vayron qilingan. Şunday qilib, yunon afsonalaridagi ma'lumotlar tasdiklangan. Epos ma'lumotlariga köra, troyalik şahzoda Paris tomonidan Sparta şoxi Menelayning qizi — gözal Yelenani öğirlab ketilişi T.u.ga sabab bölgan. Menelay va uning birodari Agamemnon yunon davlatlari şoxdarini yordamga çakirib katta flot bilan Troya sohillariga yöl olgan. Troya şohi Priamga frigiyalik, likiyalik, frakiyalik ittifokçilar yordam bergan. Yunonlar Troyani 10 yil qamal qilganlar va hiyla bilan uni egallaganlar (q. Troya oti). Asosan, buyuk jangçilarning yakkamayakka olişuvidan iborat bölgan harbiy harakatlarda yunonaxeylardan Axill, ikki Ayaks, Patrokl, Agamemnon, Odissey va b., troyaliklardan — Gektor, Glavk, Sarpedont va Eney şuhrat krzonişgan. Troyaliklarning mağlubiyati dariylar tomonidan Yunonistondan siqib çiqarilgan axeylarning bir qismini Kiçik Osiyoga köçib ötişini yengillaştirgan.
Q.: Troya oti
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОЯ УРУШИ — юнон эпослари «Илиада» ва «Одиссея»да баён қилинишича, Микен шоҳи — Агамемнон бошчилигида ахейялик шоҳлар иттифоқининг Трояга қарши олиб борган 10 йиллик уруши. Ахейларнннг Трояни забт этиши билан тугаган. Трояда олиб борилган археологик қазиш ишларининг кўрсатишича, мил. ав. тахм. 1260 й.да шаҳар узоқ муддатли қамални бошидан кечирган ва вайрон қилинган. Шундай қилиб, юнон афсоналаридаги маълумотлар тасдикланган. Эпос маълумотларига кўра, троялик шаҳзода Парис томонидан Спарта шохи Менелайнинг қизи — гўзал Еленани ўғирлаб кетилиши Т.у.га сабаб бўлган. Менелай ва унинг биродари Агамемнон юнон давлатлари шохдарини ёрдамга чакириб катта флот билан Троя соҳилларига йўл олган. Троя шоҳи Приамга фригиялик, ликиялик, фракиялик иттифокчилар ёрдам берган. Юнонлар Трояни 10 йил қамал қилганлар ва ҳийла билан уни эгаллаганлар (қ. Троя оти). Асосан, буюк жангчиларнинг яккамаякка олишувидан иборат бўлган ҳарбий ҳаракатларда юнонахейлардан Ахилл, икки Аякс, Патрокл, Агамемнон, Одиссей ва б., трояликлардан — Гектор, Главк, Сарпедонт ва Эней шуҳрат крзонишган. Трояликларнинг мағлубияти дарийлар томонидан Юнонистондан сиқиб чиқарилган ахейларнинг бир қисмини Кичик Осиёга кўчиб ўтишини енгиллаштирган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.