Yadro texnikasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Yadro texnikasi — texnikaning yadro energiyasidan foydalaniş bilan şuğullanadigan tarmoği. Turli moddalarning yadroviy xossalaridan texnikada foydalaniş bilan boğliq bölgan texnika vositalari va ularga doir işlarni taşkil etiş majmui. Ya.t.da yadro energiyasidan bevosita va bilvosita foydalaniladi.
Bevosita foydalanişga katta energiya olinadigan qator elementlarning böliniş (sintez) reaksiyalari kiradi. Bunda energiya atom reaktorlarida issikdik tarzida ajraladi, issiqlik esa elektr va mexanik energiyaga aylantiriladi.
Bilvosita foydalanişga yadrolarning böliniş mahsulotlari (radioaktiv izotoplar va nurlaniş)ni sanoatda, q.h., fan va texnikada qöllaş kiradi (q. Izotop indikatorlar).
Ya.t.ning asosiy yönalişlari: reaktorsozlik; yadro yokilğisi işlab çiqariş; reaktorlar uçun issiqlik ajratuvçi elementlar tayyorlaş; foydalanilgan yadro yoqilğisini qayta işlaş; izotoplarning bölinişi; radioaktiv izotoplarni işlab çiqariş; xodimlarni zararli nurlanişdan himoya qiliş usullari hamda vositalarini işlab çiqişdan iborat. Reaktorlar uçun konstruksion materiallar oliş texnologiyasi (grafit, oğir suv, sirkoniy, berilliy va boşqalar oliş ham), reaktorlar va yadro qurilmalarini avtomatik boşqariş hamda rostlaşning puxta sxemasini tuziş, yadrofizikaviy va issiqlik jarayonlarini hisoblaş usullari va nazariyasini yaratişda Ya.t.dan foydalaniladi (yana q. Atom elektr stansiyasi).
Q.: Atom elektr stansiyasi, Izotop indikatorlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯДРО ТЕХНИКАСИ — техниканинг ядро энергиясидан фойдаланиш билан шуғулланадиган тармоғи. Турли моддаларнинг ядровий хоссаларидан техникада фойдаланиш билан боғлиқ бўлган техника воситалари ва уларга доир ишларни ташкил этиш мажмуи. Я.т.да ядро энергиясидан бевосита ва билвосита фойдаланилади.
Бевосита фойдаланишга катта энергия олинадиган қатор элементларнинг бўлиниш (синтез) реакциялари киради. Бунда энергия атом реакторларида иссикдик тарзида ажралади, иссиқлик эса электр ва механик энергияга айлантирилади.
Билвосита фойдаланишга ядроларнинг бўлиниш маҳсулотлари (радиоактив изотоплар ва нурланиш)ни саноатда, қ.ҳ., фан ва техникада қўллаш киради (қ. Изотоп индикаторлар).
Я.т.нинг асосий йўналишлари: реакторсозлик; ядро ёкилғиси ишлаб чиқариш; реакторлар учун иссиқлик ажратувчи элементлар тайёрлаш; фойдаланилган ядро ёқилғисини қайта ишлаш; изотопларнинг бўлиниши; радиоактив изотопларни ишлаб чиқариш; ходимларни зарарли нурланишдан ҳимоя қилиш усуллари ҳамда воситаларини ишлаб чиқишдан иборат. Реакторлар учун конструкцион материаллар олиш технологияси (графит, оғир сув, цирконий, бериллий ва бошқалар олиш ҳам), реакторлар ва ядро қурилмаларини автоматик бошқариш ҳамда ростлашнинг пухта схемасини тузиш, ядрофизикавий ва иссиқлик жараёнларини ҳисоблаш усуллари ва назариясини яратишда Я.т.дан фойдаланилади (яна қ. Атом электр станцияси).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.