Yalpi milliy mahsulot
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32-b. — ziyouz.com
Yalpi milliy mahsulot (DAROMAD) — (YAMM yoki YAMD) mamlakatning ma'lum muddat (odatda, oy, kvartal, yil) içida umumiy iqtisodiy faoliyatini tavsiflovçi yakuniy makroiqtisodiy körsatkiçlaridan biri. YAMM davlatning bozor narxlarida ifodalangan barça birlamçi daromadlari (ularning mamlakat hududida yoki uning taşqarisida işlab çiqariş omillari tufayli yuzaga kelişidan qat'i nazar) jami yiğindisini körsatadi. YAMM milliy hisoblar tizimi asosida hisoblanadi.
Hoz. zamon jahon iqtisodiyotida mamlakatlar örtasida kapital harakatçanligi darajasi ğoyat yuqori. Natijada bir mamlakat kapitalining qandaydir bir qismidan çet elda foydalaniladi. Ayni paytda esa mamlakatning ba'zi aktivlari (korxonalar, köçmas mulklar, qimmatli qoğozlar) xorijiy fuqarolar va firmalar (norezidentlar) ning egaligida böladi. Norezidentlar öz mulklaridan olgan daromadlarining bir qismini vatanlariga ötkazib turişlari natijasida yalpi içki mahsulot miqsori bilan tegişli mamlakat ixtiyoridagi amaldagi yalpi daromad (YAMM) miqdori bir-biriga teng kelmay qoladi. Şu bois YAMM hajmini töğri aniqlaş uçun yalpi içki mahsulotga mamlakatga uning çet ellardagi öz fuqarolari mulkidan tuşgan daromadlar bilan mamlakatdan çiqib ketgan çet elliklar daromadlari örtasidagi farqni qöşiş kerak. Çet eddagi mulklardan tuşgan daromadlar saldosi ijobiy bölsa YAMM hajmi yalpi içki mahsulotdan köp, aksinça holatda kam böladi (q. Milliy daromad, Yalpi içki mahsulot).
Q.: Milliy daromad, Yalpi içki mahsulot
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯЛПИ МИЛЛИЙ МАҲСУЛОТ (ДАРОМАД) — (ЯММ ёки ЯМД) мамлакатнинг маълум муддат (одатда, ой, квартал, йил) ичида умумий иқтисодий фаолиятини тавсифловчи якуний макроиқтисодий кўрсаткичларидан бири. ЯММ давлатнинг бозор нархларида ифодаланган барча бирламчи даромадлари (уларнинг мамлакат ҳудудида ёки унинг ташқарисида ишлаб чиқариш омиллари туфайли юзага келишидан қатъи назар) жами йиғиндисини кўрсатади. ЯММ миллий ҳисоблар тизими асосида ҳисобланади.
Ҳоз. замон жаҳон иқтисодиётида мамлакатлар ўртасида капитал ҳаракатчанлиги даражаси ғоят юқори. Натижада бир мамлакат капиталининг қандайдир бир қисмидан чет элда фойдаланилади. Айни пайтда эса мамлакатнинг баъзи активлари (корхоналар, кўчмас мулклар, қимматли қоғозлар) хорижий фуқаролар ва фирмалар (норезидентлар) нинг эгалигида бўлади. Норезидентлар ўз мулкларидан олган даромадларининг бир қисмини ватанларига ўтказиб туришлари натижасида ялпи ички маҳсулот миқцори билан тегишли мамлакат ихтиёридаги амалдаги ялпи даромад (ЯММ) миқдори бир-бирига тенг келмай қолади. Шу боис ЯММ ҳажмини тўғри аниқлаш учун ялпи ички маҳсулотга мамлакатга унинг чет эллардаги ўз фуқаролари мулкидан тушган даромадлар билан мамлакатдан чиқиб кетган чет элликлар даромадлари ўртасидаги фарқни қўшиш керак. Чет эддаги мулклардан тушган даромадлар салдоси ижобий бўлса ЯММ ҳажми ялпи ички маҳсулотдан кўп, аксинча ҳолатда кам бўлади (қ. Миллий даромад, Ялпи ички маҳсулот).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.