Pasport
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Pasport (fransuzça passeport — «portga kiriş ruxsatnomasi») — egasining şaxsini va qaysi davlat fuqarosi ekanini tasdiqlaydigan rasmiy hujjat. Rusça Vikipediyaga köra, bu söz ilgari portdan çiqiş yoki boşqa joyga ötiş uçun beriladigan yozma ruxsatni bildirgan. Bugungi kunda pasport, avvalo, davlat çegarasidan ötiş va xorijda bölişda egasining şaxsini tasdiqlaydi. Köp mamlakatlarda u bir vaqtning özida mamlakat içidagi asosiy şaxs guvohnomasi vazifasini ham bajaradi.12
Tuzilişi
13Rusça Vikipediyaga köra, pasport kitobça şaklida tayyorlanadi: unga çegaradan ötiş haqidagi belgilar qöyiladi, vizasiz kelişuv bölmagan davlatlarga kiriş uçun vizalar yopiştiriladi. Hujjatda egasining surati, ismi, tuğilgan sanasi va boşqa identifikatsiya ma'lumotlari bor. Zamonaviy pasportlar maşina orqali öqiladigan qilib tayyorlanadi.
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, pasportga öxşaş hujjat haqidagi eng qadimgi xabarlardan biri Injilning Nehemiyo kitobida uçraydi: unda Fors şohi Artakserks I ning xizmatçisi Yahudiyaga safar qiliş uçun yozma ruxsat söragani hikoya qilinadi. Islom xalifaligida zakot yoki jizya tölanganini tasdiqlovçi hujjat ham pasport vazifasini bajargan. 20-asr boşlarigaça pasportlarda faqat egasining taşqi belgilari yozilgan, 1915-yildan suratni joylaş majburiy bölgan.
Bu manbaga köra, pasport tizimi 18-asr oxiri va 19-asr boşlarida, ayniqsa Fransiyada, eng qattiq tus olgan. 19-asr örtalarida temir yöllarning tez rivojlanişi Yevropada pasport nazoratini zaiflaştirgan, ammo Birinçi jahon uruşi yillarida çegara nazorati yana kuçaytirilgan. 1920-yilda Millatlar Ligasi pasport va yöl hujjatlari böyiça maxsus konferensiya ötkazgan. 2010-yildan köp davlatlar faqat biometrik ma'lumotlar yozilgan elektron çipli pasportlar bera boşlagan.
Özbekistonda
13ÖzME'ga köra, 1999-yil 26-fevraldagi Prezident farmoni bilan tasdiqlangan «Özbekiston Respublikasida pasport tizimi töğrisida»gi nizom pasport beriş, undan foydalaniş va pasport qoidalarini buzganlik uçun javobgarlik tartibini belgilagan. Unga köra, 16 yoşga tölgan barça fuqarolar pasportga ega bölişi şart edi. Pasportni içki işlar organlari, xorijda doimiy yaşovçi fuqarolarga esa diplomatik vakolatxona va konsulliklar bergan. Hujjat özbek, rus va ingliz tillarida (Qoraqalpoğistonda qoraqalpoq tilida ham) 32 betli qilib tayyorlangan. Fuqarolar 25 va 45 yoşga tölganda pasport almaştirilgan, 45 yoşdan keyin berilgan pasport muddatsiz amal qilgan. Diplomatik pasportni Taşqi işlar vazirligi beş yil muddatga beradi.
Inglizça Vikipediyaga köra, mustaqillikdan keyin ilk Özbekiston pasporti 1992-yildan berila boşlagan va u ham içki, ham xorijiy hujjat sifatida işlatilgan. 2012-yildan biometrik pasportlarga ötiş boşlangan. 2021-yil 1-yanvardan mamlakat içida pasport örnini ID-karta egallagan, pasport esa endi asosan xorijga safar qiliş uçun beriladi. Hozirgi biometrik pasport 48 betdan iborat, özbek va ingliz tillarida rasmiylaştiriladi va elektron çip bilan jihozlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Pasport // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4087 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPasport. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4087
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4087
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Паспортru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Uzbekistan passporten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 104–105-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 104–105-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.