Pedomorfoz

+ Pedomorfoz (yunonça paidos — «bola» va morphe — «şakl») — individual rivojlaniş (ontogenez) qisqarib, ajdodlarga xos voyaga yetgan bosqiç tuşib qolişi natijasida yuz beradigan evolyutsion özgariş. Bunda nasl qoldirişga q…

+ ## Mohiyati

+ Rusça Vikipediyaga köra, pedomorfoz geteroxroniyaning — rivojlaniş jarayonlari boşlaniş vaqti, davomiyligi yoki tezligining ajdodlarga nisbatan özgarişining — bir körinişi. Unga qarama-qarşi hodisa peramorfoz deyiladi: u…

+ ## Yöllari

+ ÖzME pedomorfozni liçinkasi neoteniya yoki pedogenez yöli bilan rivojlanadigan hayvonlarga xos deb körsatadi. Vikipediya ma'lumotlariga köra, bu ikki mexanizm bir-biridan farq qiladi:

+ - **Neoteniya** — tana rivojlanişining sekinlaşişi: organizm yoşlik belgilarini saqlagan holda voyaga yetadi. Atamani 1885-yilda Yulius Kolman aksolotlning jabrali, suvda yaşovçi liçinka holatida jinsiy yetilişini tasvir…

+ ## Misollar

+ ÖzME'ga köra, dumli suvda va quruqlikda yaşovçilarning ayrim guruhlari — proteylar va sirenlar, dengiz qobiqlilaridan appendikulyariyalar, ba'zi haşarotlar (grilloblattidlar) va örgimçaksimonlar (bir qança tuproq kanalar…

+ [[m:1695|Inson]] haqida ham şunga öxşaş fikrlar bor. Inglizça Vikipediyaga köra, odamda tana rivojlanişi boşqa primatlarga qaraganda sekinroq keçadi va natijada katta boş, yassi yuz, nisbatan kalta qöllar kabi belgilar s…

+ ## Ahamiyati

+ Pedomorfoz evolyutsion biologiya va rivojlaniş biologiyasida muhim tuşunça hisoblanadi, çunki u yangi tuzilişlarning nisbatan tez paydo bölişini tuşuntiradi: yangi organ yaratilmaydi, balki mavjud rivojlaniş dasturining …