Plastidalar

+ Plastidalar (yunonça «plastos» — «şakllangan, yasalgan») — ösimliklar, suvötlar va ayrim boşqa eukariot organizmlar hujayrasidagi membrana bilan örab olingan organoidlar. ÖzME ularni avtotrof ösimliklar hujayrasining pig…

+ ## Kelib çiqişi

+ Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, simbiogenez nazariyasiga binoan plastidalar, mitoxondriyalar kabi, qadimgi sianobakteriyaning eukariot hujayra ajdodi tomonidan «yutib yuborilişi» natijasida paydo bölgan. Inglizça Vi…

+ ## Turlari

+ ÖzME'ga köra, yuksak ösimliklarda plastidalar uç xil böladi: yaşil xloroplastlar, rangsiz leykoplastlar va rangli xromoplastlar. Inglizça Vikipediyaga köra, barça plastidalar ösimlikning hosil qiluvçi töqimalarida uçrayd…

+ Xloroplastlar — linzasimon yoki şarsimon tanaçalar, ÖzME'ga köra ularning ölçami 4–6 mikrometr. Tarkibining yarmiga yaqini oqsillar, 35 foizi lipidlar, 7 foizi pigmentlar bölib, ularda oz miqdorda DNK va RNK ham bor. Yuk…

+ Leykoplastlar ÖzME'ga köra rangsiz, dumaloq yoki çöziq mayda tanaçalar bölib, ösimlikning barça tirik hujayralarida uçraydi. Ularda oddiy organik birikmalardan kraxmal kabi murakkabroq moddalar sintezlanadi. Töplaydigan …

+ Xromoplastlar dumaloq, notöğri köp qirrali yoki ignasimon şaklda böladi. Ular tarkibidagi karotinoidlar kuzgi barglarga, gul tojbarglariga, pomidor, çetan va boşqa ösimliklarning pişayotgan mevalariga sariq, qizil yoki z…

+ ## Özaro aylanişi va boşqa vazifalari

+ ÖzME'ga köra, plastidalarning bir turi boşqasiga aylanişi mumkin: masalan, leykoplast xloroplastga, xloroplast esa xromoplastga aylanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, plastidalar yoğ kislotalari va terpenlarni ham sintezl…