Poetika

+ Poetika (yunonça «poietike» — şe'riyat san'ati) — badiiy asardagi ifoda vositalari tizimini, adabiy asarning tuzilişi va şaklini örganadigan fan. ÖzME uni adabiyotşunoslikning eng qadimgi sohasi deb ataydi; keng ma'noda …

+ ## Fanning vazifalari

+ ÖzME'ga köra, adabiyot nazariyasi sifatida poetika adabiy tur va janrlarning xususiyatlarini, oqim va yönalişlarni, uslub va metodlarni örganadi, ular bilan asarning badiiylik darajasi örtasidagi içki boğlanişlarni tadqi…

+ ## Tarkibiy qismlari

+ ÖzME poetikani uç qismga ajratadi. Umumiy poetika har qanday asarning badiiy vositalari va quriliş qonuniyatlarini janr, adabiy tur va jinslarga boğliq holda, muallif niyatining ifoda topiş yöllarini örganadi. Tavsifiy (…

+ ## Ğarbdagi tarixi

+ ÖzME'ga köra, atama ilk bor Aristotelning «Poetika» asarida qöllangan va bu kitob badiiy asar va uning tiliga oid nazariy masalalarni yoritgan dastlabki asarlardan biri hisoblanadi. Rusça Vikipediyaga köra, poetikaga oid…

+ ÖzME'ga köra, klassitsizm poetikasining asosiy qoidalari fransuz şoiri va olimi N. Bualoning «Şe'riyat san'ati» (1674) asarida bayon etilgan: muallif bu oqimning xususiyatlarini badiiy ijod qonunlari sifatida talqin qilg…

+ ## Musulmon Şarqida

+ ÖzME'ga köra, musulmon Şarqi adabiyotida poetika aruz ilmi, qofiya ilmi va badiiy san'atlar ilmi (ilmi badi') dan iborat maxsus fan sifatida şakllangan va bu yönalişlarda köplab asarlar yaratilgan; ular orasida Şayx Ahma…

+ Poetik qoidalar ayrim adabiy yönaliş va maktablar, alohida xalqlar adabiyoti, hatto buyuk ijodkorlar asarlari doirasida ham pişib yetilgan. Şu bois tasavvuf şe'riyati poetikasi, xalq dostonçiligi poetikasi, Navoiy, Bobur…

+ ## Özbek filologiyasida

+ ÖzME'ga köra, özbek filologiyasida poetika böyiça dastlabki kuzatişlar [[m:1155|Yusuf Xos Hojib]]ning «[[m:1610|Qutadğu bilig]]» va Mahmud Koşğariyning «Devonu luğotit turk» asarlarida uçraydi. Şe'r nazariyasining rivoji…