Polis

+ Polis (yunonça polis, lotinça civitas) — şahar-davlat; Qadimgi [[m:403|Yunoniston]] va Qadimgi Italiyada jamiyat hamda davlatni ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy jihatdan taşkil etişning öziga xos şakli. Polis odatda bir şah…

+ ## Atamaning ma'nosi

+ Inglizça Vikipediyaga köra, qadimgi yunon tilida «polis» sözining asosiy ma'nolari «davlat» va «jamoa» bölgan, şahar hududining özi esa asty deb atalgan. Hozirgi yunon tilida bu söz oddiygina «şahar» ma'nosini anglatadi.…

+ ## Boşqaruv tuzilmasi

+ ÖzME'ga köra, polisning davlat apparati töla huquqli erkak fuqarolarning xalq majlisi (Spartada apella, Afinada ekklesiya), kengaş (gerusiya, areopag, bule, Rimda senat) va saylanadigan mansabdor şaxslar — magistratlarda…

+ ## Fuqarolik

+ Polis hayotining markazida fuqarolik tuşunçasi turgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Aristotel fuqaroni «davlat boşqaruvida qatnaşiş huquqiga ega kişi» deb ta'riflagan; fuqarolik meros orqali ötgan. ÖzME'ga köra, polis aho…

+ ## Polis nazariyasi

+ Polisning mohiyati qadimgi faylasuflarni ham qiziqtirgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Platon «Davlat» asarida ideal polis haqida fikr yuritib, uni eng yaxşi faylasuf-hukmdor boşqarişi kerak deb hisoblagan. Aristotel esa …

+ Yangi davr tarixçiligida 19-asr olimi Fyustel de Kulanj yunon polisi va Rim civitas'i umumiy hind-yevropa ildizlariga ega bölgani uçun öxşaş institutlarga ega degan nazariyani ilgari surgan: unga köra, oilalar fratriyala…

+ ## Inqirozi

+ ÖzME'ga köra, polis tuzumi eng yuqori çöqqisiga Yunonistonda miloddan avvalgi 5-asrda yetgan va miloddan avvalgi 4-asr boşidan inqirozga yuz tutgan. Rimda esa u miloddan avvalgi 3–1-asrlarda tanazzulga uçragan.