Port Morsbi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Port-Morsbi (ingl. Port Moresby, tok-pisin: Pot Mosbi) — Papua-Yangi Gvineya poytaxti va eng yirik şahri. U Yangi Gvineya orolining janubi-şarqiy sohilida, Marjon dengizi qirğoğida joylaşgan.
Tarixi
13Şahar joylaşgan hududda asrlar davomida motu-koitabu xalqlari yaşagan. 1873-yil fevralida Britaniya dengiz flotining kapitani Jon Morsbi boşçiligidagi HMS Basilisk ekipaji bu yerni kaşf etdi. U böğozni otasi, admiral Ferfaks Morsbi şarafiga Port-Morsbi deb atadi.
1883-yil 4-aprelda Port-Morsbida Britaniya bayroği kötarildi va Kvinsland nomidan hudud egallanişi e'lon qilindi, ammo bu qaror imperiya hukumati tomonidan rad etildi. 1884-yil 23-oktabrda bu yerda Yangi Gvineya janubi-şarqiy sohiliga protektorat e'lon qilindi. 1906-yilda Papua, poytaxti Port-Morsbi bölgan holda, Avstraliya boşqaruviga ötdi. Elektr ta'minoti 1925-yilda, suv quvuri 1941-yilda joriy etildi.
Ikkinçi jahon uruşida şahar Yaponiya qöşinlari 1942–1943-yillarda egallaşni maqsad qilgan muhim nuqta böldi; general Duglas Makartur ştabi 1942-yil noyabrdan 1944-yil oktabrgaça şu yerda joylaşgan. 1945-yilda Papua va Yangi Gvineya yagona Avstraliya ma'muriyatiga birlaştirilib, Port-Morsbi yangi hududning poytaxti böldi. Şahar maqomi 1972-yilda berildi. 1975-yil sentabrda Papua-Yangi Gvineya mustaqillikka erişdi va Port-Morsbi poytaxt bölib qoldi.
Geografiyasi
13Şahar Papua yarimorolining janubi-ğarbiy sohilida joylaşgan. Port-Morsbi Markaziy provinsiya bilan öralgan, ammo uning tarkibiga kirmaydi va alohida Milliy poytaxt okrugini taşkil etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, iqlimi tropik savanna (Köppen: Aw), yillik yoğin 898,8 mm bölib, bu Yangi Gvineyadagi eng quruq joy. Nam mavsum dekabrdan maygaça davom etadi. Örtaça eng yuqori harorat 28–32 °C, eng past harorat taxminan 23 °C. Rus tilidagi Vikipediyada yillik yoğin 1200 mm deb berilgan.
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça keltirilgan: özbekça Vikipediyada 173,5 ming kişi (2000); rus tilidagi maqolada 317 mingdan ortiq; inglizça maqolada 2011-yilgi röyxatda 364 145 kişi, 2024-yilgi röyxatda 756 754 kişi. Şaharda asosan papuaslar va melaneziyaliklar yaşaydi, ular 700 dan ortiq til va lahjada sözlaşadi. Rasmiy tillar — ingliz, tok-pisin, motu va xiri-motu. Rus tilidagi maqolaga köra, aholining taxminan 90 foizi xristian, taxminan 10 foizi mahalliy an'anaviy e'tiqodlarga amal qiladi.
Iqtisodiyoti
13Port-Morsbi — Papua qöltiğidagi port; özbekça Vikipediyaga köra, undan çetga kofe, kopra, kakao va kauçuk çiqariladi. Şahar 19-asrning ikkinçi yarmida savdo markazi sifatida şakllangan. Şaharda aeroport bor.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Papua-Yangi Gvineya universiteti (1964-yilda oçilgan), Milliy kutubxona, Milliy muzey va badiiy galereya joylaşgan. Muzey ekspozitsiyasi mamlakat tabiati, etnografiyasi, madaniyati va tarixiga bağişlangan. 1984-yilda qurilgan parlament binosi bor. Eng qadimgi me'moriy yodgorlik — 1890-yilda qurilgan Ella birlaşgan çerkovi. Şahar markazidagi Paga tepaligidan şaharning manzarasi körinadi. 1991-yilgi Janubiy Tinç okeani öyinlari uçun sport majmuasi qurilgan. 1976-yildan beri tok-pisin tilida «Wantok Niuspepa» haftalik gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Port Morsbi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/578 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPort Morsbi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/578
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/578
Raqamlarda
Aholi soni · 2012-yil
317 ming kişi
−12,8 %2011-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q36526wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q691wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.