Port-of-speyn

Port-of-speyn — Trinidad va Tobago davlatining poytaxti, mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi hamda asosiy porti. U Trinidad orolining şimoli-ğarbiy qismida, Pariya körfazi sohilida joylaşgan.

Ispanlar kelgunga qadar bu yerda hindularning Konkerabiya qişloği bölgan. Ingliz tilidagi Vikipediyada esa hindularning Kumukurapo baliqçilik qişloği tilga olinadi; Konkerabiya nomi alohida qişloqqa, Kumukuraponing boşqa nomiga yoki ispanlarning xato tuşunişiga ham tegişli bölişi mumkinligi aytiladi. Ispanlar bu yerda Puerto de los Españoles, keyinçalik Puerto de España deb atalgan port barpo etgan. Rus tilidagi maqolaga köra, şahar 16-asrda asos solingan va 18-asr oxirigaça Konkerabiya nomini saqlagan, 1797-yilda Buyuk Britaniya qöliga ötgaç hozirgi inglizça nomini olgan.

Ingliz tilidagi maqolaga köra, 1757-yilda eski poytaxt San-Xose-de-Oruna örniga gubernator qarorgohi Port-of-speynga köçirilgan va şahar Trinidadning de-fakto poytaxtiga aylangan. Özbekça va rusça manbalarga köra, 1783-yildan Ispaniyaning Trinidaddagi mustamlakasining ma'muriy markazi bölgan (rusça maqolada 1783–1796-yillar körsatilgan). 1783-yildagi Aholi töğrisidagi sedula fransuz katoliklarining joylaşuviga yöl oçib, şahar aholisini tez oşirgan; 1786-yilda aholi taxminan 3000 kişi bölgan.

1797-yilda Trinidadga general Ralf Aberkrombi boşçiligidagi Britaniya qöşini bostirib kirgan, gubernator Çakon taslim bölgan. Rusça maqolaga köra, inglizlar hukmronligi 1802-yilgi Amen şartnomasi bilan mustahkamlangan. 1808-yilda şahar yonğinda vayron bölgan, keyin quriliş qoidalari joriy etilib, yangi davlat binolari ğiştdan qurilgan. 1830-yillarda quldorlik bekor qilingaç işçi kuçi yetişmagan; 19-asr örtasida Hindiston hududidan, keyin Portugaliyadan, 1850-yillarda Xitoydan muhojirlar kelgan.

1946-yilda umumiy saylov huquqi joriy etilgan. 1958–1962-yillarda şahar Vest-Hindiston federatsiyasining vaqtinçalik poytaxti bölgan. 1962-yildan mustaqil Trinidad va Tobago poytaxti. 1990-yil iyulida ekstremistik guruh boş vazir va parlament a'zolarini 5 kun garovga uşlagan, 2005-yilda portlaşlar bölgan.

Şahar maydoni taxminan 10,4 km². U Pariya körfazi, Şimoliy tizma va Karoni botqoği oraliğida joylaşgan. Şaharning bir qismi körfazdan quritib olingan yerlarda, boşqa qismi tepaliklarda. Tabiiy bandargoh sifatida dengiz qatnoviga qulay.

Iqlimi subekvatorial; yanvarda örtaça harorat taxminan 26 °C, iyulda 27 °C atrofida, yillik yoğin 1910 mm. Quruq mavsum yanvardan maygaça, yomğirli davr iyundan dekabrgaça davom etadi. Rus tilidagi Vikipediyada şu hududda taxminan 40 turdagi kölibri yaşaşi aytiladi.

Özbekça maqolada aholi 49 mingdan ziyod (2000), rusça maqolada 50 mingdan ortiq (2010) deyiladi. Ingliz tilidagi maqolaga köra, 2017-yilda munitsipal aholi 49 867, şahar aholisi 81 142 kişi. Aholining köpçiligini afrotrinidadliklar, kreollar va hind-pokistonliklar taşkil etadi; xitoylar va yevropaliklar oz. Rasmiy til — ingliz tili. Aholining 70 foizdan köpi nasroniy; hinduizm va buddizm tarafdorlari ham bor. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, aholi 1960-yillarda taxminan 100 000 kişiga yetgan, keyin şahar markazi savdo hududiga aylgani sababli kamaygan.

Şaharda metallsozlik, töqimaçilik, oziq-ovqat, sement sanoati korxonalari, kema verfi bor, quriliş materiallari işlab çiqariladi. Port orqali neft mahsulotlari, şakarqamiş, kofe va sitrus mevalar çetga çiqariladi. Ingliz tilidagi maqolaga köra, şahar Karib dengizi mintaqasi uçun muhim moliyaviy xizmatlar markazi, Trinidad va Tobago fond birjasi şu yerda joylaşgan, orolning eng yirik konteyner porti ham şu yerda.

Şaharda universitet, milliy muzey, badiiy galereya mavjud. Rusça maqolada Vest-Hindiston universitetining Trinidad bölimi, Markaziy kutubxona (taxminan 500 ming naşr), 1816–1823-yillarda qurilgan anglikan sobori, 1832-yilda qurilgan katolik sobori va Qirollik botanika boği tilga olinadi. Ingliz tilidagi maqolaga köra, Röza oldi karnavali şaharning asosiy yillik madaniy tadbiri. Şahar nasroniy, musulmon va hindu diniy inşootlari bilan ajralib turadi.