Qamaşi tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qamaşi tumani — Özbekistonning Qaşqadaryo viloyati tarkibidagi ma'muriy tuman. U viloyatning şarqiy qismida, Qarşi daştidan Hisor tizmasi tarmoqlarigaça çözilgan hududda joylaşgan. Markazi — Qamaşi şahri.12
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1937-yil 29-sentyabrda tuzilgan, 1962-yil 24-dekabrda Qarşi tumaniga qöşib yuborilgan va 1964-yil 31-dekabrda qayta tiklangan. Rusça Vikipediya tumanning ma'muriy tarixiga oid qöşimça ma'lumotlar beradi: 1938-yilda u Buxoro viloyati tarkibiga kirgan, 1943-yil 20-yanvarda Qaşqadaryo viloyatiga ötgan va şu yili hududining bir qismi yangi tuzilgan Kökbuloq tumaniga berilgan. 1957-yilda Kökbuloq tumani yana Qamaşiga qöşilgan, 1960-yilda tuman qisqa muddat Surxondaryo viloyatiga qaraşli bölgan.
Çegaralari va ma'muriy tuzilişi
13ÖzME'ga köra, tuman şimolda Çiroqçi, Yakkaboğ va Şahrisabz, ğarbda Koson, janubda Ğuzor va Dehqonobod tumanlari bilan, şarqda esa Surxondaryo viloyatining Boysun tumani bilan çegaradoş. Maydoni 2,66 ming km². Hudud ğarbdan şarqqa qariyb 150 km, şimoldan janubga 40–45 km ga çözilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatiga tuman tarkibida Qamaşi şahri, beşta şaharça (Badaxşon, Balandçayla, Qoratepa, Qiziltepa, Sarbozor) va 11 qişloq fuqarolari yiğini bor.
Tabiati
13Tumanning ğarbiy qismi tekislik bölib, umumiy maydonining katta qismini Qarşi daşti egallaydi. Şarqqa tomon relyef asta kötarilib, adirlar, past va baland toğlarga ulanadi. ÖzME'ga köra, Hisor tizmasining janubi-ğarbiy tarmoği — Çaqçar toği Qaşqadaryo va Surxondaryo havzalarini ajratib turadi; undagi Katta Xuroson (asli Katta Xarsang) çöqqisi 3749 m balandlikda bölib, viloyatning eng baland nuqtasi hisoblanadi.
Asosiy suv manbalari — tumanning ğarbiy çekkasidan qariyb 30 km oqib ötadigan Qaşqadaryo va uning irmoği Langar. ÖzME'ga köra, viloyatdagi eng yirik Çimqörğon suv ombori şu tumanda joylaşgan va undan Çim, Janbuz, Tayoqli kabi suğoriş kanallari boşlanadi. Iqlimi kontinental; yillik yoğin tekislikda 327 mm, toğlarda 612 mm gaça yetadi. Toğlarda arça, zarang, pista, bodom, yonğoq, dölana ösadi, yovvoyi hayvonlardan qobon, toğ ayiği, börsiq, jayra va boşqalar uçraydi.
Aholisi
13ÖzME 2005-yil uçun aholini 191,4 ming kişi deb körsatgan, uning katta qismi qişloqlarda yaşagan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi soni 274 600 kişiga yetgan. Aholining köpçiligi özbeklar, tojik, rus, tatar va boşqa millat vakillari ham yaşaydi.
Xöjaligi
13Qişloq xöjaligi asosan paxtaçilik va ğallaçilikka ixtisoslaşgan; toğli hududlarda lalmikor buğdoy va arpa ekiladi, pillaçilik bilan ham şuğullaniladi. Çorvaçilikda suğoriladigan zonada qoramolçilik, toğ zonasida qöyçilik yetakçi örin tutadi. ÖzME'ga köra, tumanda paxta tozalaş va ğişt zavodlari, quriliş va transport korxonalari, qöşma korxonalar faoliyat körsatgan. Tuman hududidan Qarşi — Kitob temir yöli va Katta Özbekiston trakti ötadi. «Qamaşi haqiqati» tuman gazetasi 1941-yildan çiqadi. Tumanda «Egaçim» folklor-etnografik ansambli kabi xalq ijodiyoti jamoalari faoliyat yuritadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qamaşi tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3356 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQamaşi tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3356
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3356
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Камашинский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Qamaşi Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 47–48-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 47–48-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.