Qaratoğ
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qaratoğ (tojikça: Qaratoğ) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumanidagi aholi punkti. Hisor tizmasining janubiy yon bağrida, Qaratoğ daryosining ikkala qirğoğida joylaşgan.
Tarixi
13Rus Vikipediyasiga köra, Qaratoğ 18-asrning birinçi çoragida taxminan asos solingan. Uni Samarqand yaqinidagi Dahbid qişloğidan çiqqan, naqşbandiya tariqatiga mansub sufiy Mahmad Rizo Xoja işon barpo etgan; u Qaratoğdaryo böyida bir neça şogirdi bilan joylaşgan. Işonning qabrida forsiy beş misrali şe'r va xronogramma bor, ular asos solingan vaqtni bildiradi.
Qaratoğ 30 dan ortiq ixtisosliklarga ega hunarmandçilik markaziga aylangan. U uzoq vaqt pölat buyumlari (xanjar, piçoq va boşqalar) hamda teri mahsulotlari bilan tanilgan, Hindiston bilan faol savdo qilgan. 1870 yilgaça mustaqil uruğ hukmronligining markazi bölgan, 1870 yilda Buxoro amirligiga böysundirilgan; amirlik öşa paytda Rossiya imperiyasi himoyasini qabul qilgan edi. Keyinçalik Şarqiy Buxorodagi yirik rus aholi punktlaridan biri bölgan. 1907 yilda kuçli zilzila şaharni vayron qilgan, u paytda unda taxminan 12 000 kişi yaşagan; tez orada qayta qurilgan. 20-asr boşiga oid yevropaça rejalaştiriş saqlangan, ammo öşa davrdan birorta bino bizgaça yetib kelmagan. 1920 yildan Tojikiston SSR tarkibida.
Rus filologi L. V. Uspenskiy aholining köpçiligi tili tojik tilining Samarqand şevasi varianti ekanini, unga ayrim mahalliy unsurlar singib ketganini aniqlagan.
Geografiyasi
13Qaratoğ Hisor tizmasining janubiy yon bağrida, Qaratoğ daryosining ikki qirğoğida, Duşanbe şahridan 45 km ğarbda joylaşgan (rus Vikipediyasi). Özbekça Vikipediyada Qaratoğ Qaratoğ şahariga qaraşli daha deb körsatilgan: şahar markazigaça 47 km, tuman markazigaça 34 km.
Aholisi
13Manbalar bir-biriga zid. Özbekça Vikipediyaga köra aholisi 3255 kişi (daha sifatida). Rus Vikipediyasiga köra aholi 2015 yilda 37 948 kişi (2001 yilgi röyxatda 27 683 kişi); asosan tojiklar.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Qaratoğda 1922–1926 yillarda Tojikistonda Sovet hokimiyati örnatilişi uçun janglarda halok bölgan qömondon Zabronov va Qizil Armiya jangçilari xotirasiga stela örnatilgan. 2015 yilda Rossiyaning 201-motoatrliq diviziyasi harbiy tarixçisi Ğafur Şermatov rahbarligida bu yodgorlik ta'mirlangan.
Qaratoğ nomining kelib çiqişi haqida bir neça fikr bor: özbekça qora va toğ sözlaridan; turkça qaro va töğ (tayoq) sözlaridan; tojikça qariya-i toq sözlaridan. Şuningdek, Boburning asarlarida Kamrud nomi uçraydi.
Maşhur yurtdoşlari
13- Mullojon Sadullayev (1903–1976) — tojik sovet davlat arbobi.
- Mirzo Tursunzoda (1911–1977) — tojik sovet şoiri.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qaratoğ // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/778 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQaratoğ. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/778
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/778
Raqamlarda
Aholi soni · 2001-yil
27 683 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q16661769wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q2605267wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.