Qozoqmis

Qozoqmis (Kazakhmys) — Qozoğistondagi vertikal integratsiyalaşgan xolding. Uning asosiy aktivlari toğ-kon sanoati va rangli metallurgiyada jamlangan; asosiy faoliyati mis rudasini qazib oliş va qayta işlaşdir.

Manbalarda kompaniya tarixi turliça bayon qilingan. Rus va ingliz Vikipediyasiga köra, 1913-yilda „Spasskoye aksiyadorlik jamiyati“ röyxatdan ötgan, uning rahbari inglizlik Lesli Urkart bölgan. Rus Vikipediyasida korxona va konlar 1925-yilda davlatlaştirilgani, 1943-yilda Jezqazğonda zavod işga tuşgani aytiladi. Ingliz Vikipediyasiga köra, 1931-yil aprelda „Balxaşmet“ sanoat tuzilmasi taşkil etilgan, 1938-yilda Balxaşda mis eritiş boşlangan.

Kompaniyaning taşkil etilgan vaqti haqida ma'lumotlar bir-biriga mos kelmaydi. Özbek Vikipediyasida poydevor 1930-yilda qöyilgani, 1992-yilda „Jezkazgansvetmet“ nomi bilan aksiyadorlik jamiyatiga aylangani va 2005-yil oktabrda London fond birjasiga çiqarilgani aytiladi. Rus va ingliz Vikipediyasida esa kompaniya 1997-yil avgustda aksiyadorlik jamiyati sifatida röyxatdan ötgani, 2005-yil 14-yanvarda mas'uliyati çeklangan jamiyatga qayta röyxatdan ötkazilgani keltiriladi; ingliz Vikipediyasi, bundan taşqari, Kazakhmys rasman 1992-yilda taşkil etilgan deydi.

2014-yil oktabrda Kazakhmys PLC xususiy „Corporation Kazakhmys“ MChJ va ommaviy KAZ Minerals Plc kompaniyalariga bölindi. Ikkalasida ham nazorat Vladimir Kimda qoldi.

Guruh mis rudasini qazib olib, katod mis va mis simyoğoçiga qayta işlaydi, şuningdek, qimmatbaho metallarni afinaj qilib sotadi. Qöşimça mahsulot sifatida sink, kumuş va oltin ham işlab çiqariladi. Özbek Vikipediyasiga köra, kompaniya toğ-kon qazib olişdan tovar metall işlab çiqarişgaça bölgan barça bosqiçlarni qamrab oladi, öz kömir konlari va elektr stansiyalariga ega, ortiqça elektr energiyasini sotadi.

• Guruh 13 ta faol kon (10 ta yer osti, 3 ta oçiq), 6 ta boyitiş fabrikasi, ikkita mis eritiş zavodi (Jezqazğon va Balxaş; ulardan biri rekonstruksiyada), 3 ta elektr stansiyasi va bitta kömir razrezga ega (rus va ingliz Vikipediyasi).
• Konsentratdagi mis böyiça dunyoda 20-örin (271 ming tonna), qoralama va katod mis böyiça 12-örin (mos ravişda 377 va 365 ming tonna).
• 2020-yilda 28,7 million tonna mis rudasi qazib olingan, örtaça mis miqdori 1 % (reja 0,94 %); boyitiş fabrikalarida 31,3 million tonna ruda qayta işlangan.
• 2020-yilda katod mis — 258,36 ming tonna, oltin quymalari — 5950 kg, kumuş — 262,18 kg işlab çiqarilgan.
• 2020-yilda katod mis sotuvidan daromad 583,871 million tenge, EBITDA — 249,610 million tenge.
• Elektr energiyasi işlab çiqariş böyiça Qozoğistonda 3-örin (7267,53 million kVt·soat).
• 2020-yilda Qozoğiston kumuş işlab çiqariş böyiça dunyoda 11-örinda bölib, guruh hissasi 279 tonna (mamlakat işlab çiqarişining 51 %).

Rus va ingliz Vikipediyasiga köra, guruhning yakuniy nazoratçisi Vladimir Kim (70 %), qolgan 30 % Eduard Ogayga tegişli. Rus Vikipediyasida 2022-yil dekabridan kompaniyani Nurahmet Nuriyev boşqargani, undan avval Eduard Ogay rahbarlik qilgani aytiladi. Ingliz Vikipediyasida Kim prezident, Nuriyev boş ijroçi direktor sifatida körsatilgan.

Özbek Vikipediyasida 2008-yil 4-martdagi holat keltirilgan: direktorlar kengaşi raisi Vladimir Kim (45,76 % aksiya), ijroçi direktor Oleg Novaçug (6,53 %), 14,99 % aksiya „Samruq-Qazina“ jamğarmasiga tegişli.

Şöba taşkilotlar (rus Vikipediyasi): Kazakhmys Smelting, Kazakhmys Distribution, Kazakhmys Maintenance Services, Kazakhmys Energy, KAZ Green Energy, „Boş taqsimlaş energostansiyasi Topar“, Kazakhmys Coal, Kazakhmys Barlau, Maker va „Qazfosfat“ MChJlari.