Radikulit
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Radikulit (lotinça «radicula» — «ildizça») — orqa miyadan çiqadigan nerv ildizlari va ularning davomi bölgan nerv tolalarining kasalligi. ÖzME'ga köra, u periferik nerv tizimining eng köp tarqalgan xastaligidir. Zamonaviy tibbiyotda bu holat köpinça radikulopatiya deb ataladi; rusça va inglizça Vikipediyaga köra, radikulopatiya nerv ildizi siqilgani yoki yalliğlangani sababli yuzaga keladigan oğriq, sezgi buzilişi va muşak zaifligi majmuidir.12
Sabablari
13ÖzME'ga köra, radikulitga köpinça umurtqa poğonasining kasalliklari, ayniqsa osteoxondroz sabab böladi. Bunda umurtqalar orasidagi diskning zarbani yumşatiş xususiyati yöqoladi, u mört bölib qoladi, diski özgargan umurtqa çetlarida suyak ösimtalari (osteofitlar) paydo böladi. Bu ösimtalar umurtqalararo teşikdan ötadigan nerv ildizçalarini qisib, oğriq qözğaydi. Rusça Vikipediya umurtqalararo disk çurrasini asosiy sabab sifatida körsatadi: diskning nerv atrofidagi töqimaga tegişi immun tizimini yalliğlaniş jarayoniga undaydi.
Bundan taşqari, ÖzME jarohatlar, qattiq sovqotiş (masalan, uzoq vaqt sovuq suvda çömiliş yoki zax joyda ötiriş), organizmning zaharlanişi va yuqumli kasalliklar asoratini ham sabablar qatoriga qöşadi. Inglizça Vikipediyaga köra, uzoq yillar davomida oğir yuk kötariş, engaşib yoki tanani burab işlaş bel-dumğaza radikulopatiyasi xavfini oşiradi; kamdan-kam hollarda kasallikka ösma, qandli diabet yoki infeksiyalar sabab böladi.
Belgilari
13ÖzME'ga köra, radikulit odatda birdan boşlanadi va köpinça surunkali tus olib, vaqti-vaqti bilan qözib turadi. Zararlangan ildiz böylab oğriq, sezuvçanlikning pasayişi, ba'zan harakat buzilişi kuzatiladi. Rusça Vikipediyaga köra, oğriq otuvçi yoki sançuvçi bölib, yötal, aksiriş, harakat va yuk kötarişda kuçayadi, tegişli muşaklarda zaiflik paydo böladi.
Zararlangan qismga qarab radikulitning bir neça turi farqlanadi:
- Bel-dumğaza radikuliti — eng köp tarqalgan şakli. Oğriq belda va quymiç nervi böylab tarqaladi, harakatda kuçayadi; bemor tanasini oldinga yoki yonga egib yuradi, orqa muşaklari taranglaşadi. Quymiç nervi ildizlari zararlanganda bu holat işias deb ham ataladi: oğriq dumba, sonning orqa yuzasi, boldir va oyoq panjasigaça boradi, oyoq uvuşadi va sovqotadi, keyinçalik muşaklari ozib ketişi mumkin.
- Böyin-yelka radikuliti — oğriq ensa, yelka va kurakka beradi, boşni burganda, yötalganda kuçayadi; oğir hollarda qöl uvuşadi va muşaklar kuçsizlanadi.
- Kökrak radikuliti — kam uçraydi, oğriq qovurğalar orasida seziladi va çuqur nafas olganda zörayadi.
Taşxis va davolaş
13Rusça Vikipediyaga köra, taşxis klinik belgilar asosida qöyiladi va rentgenografiya, magnit-rezonans tomografiya hamda elektromiografiya kabi tekşiruvlar bilan tasdiqlanadi. ÖzME'ga köra, bemorni nevropatolog davolaydi va davo kasallikni keltirib çiqargan sababni bartaraf etişga qaratiladi. Rusça Vikipediya davolaş usullari sifatida davolovçi gimnastika, fizioterapiya, dori-darmonlar va zarur hollarda jarrohlik amaliyotini sanaydi.
Oldini oliş
13ÖzME'ga köra, radikulitning oldini olişda davolovçi gimnastika, jismoniy tarbiya va sport bilan şuğullaniş, organizmni çiniqtiriş muhim ahamiyatga ega.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Radikulit // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2826 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APARadikulit. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2826
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2826
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Радикулопатияru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Radiculopathyen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 15–16-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 15–16-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.