Refraksiya

+ Refraksiya (lotinça «refractus» — singan) — tölqin (yoruğlik nuri, radiotölqin, tovuş) tarqalayotgan muhitning xossalari özgarganda uning tarqaliş yönalişi özgarişi, ya'ni nurning egilişi. ÖzME bu hodisani avvalo atmosfe…

+ ## Refraksiya va siniş

+ Rusça Vikipediyaga köra, «refraksiya» va «siniş» atamalari ma'nodoş, biroq an'anaviy ravişda farqlab işlatiladi. Sindiriş körsatkiçi nuqtadan nuqtaga asta-sekin özgaradigan muhitda nur silliq egri çiziq böylab ketsa, «re…

+ ## Atmosfera refraksiyasi

+ Atmosferadagi refraksiya tufayli kuzatuvçi narsani uning haqiqiy joylaşgan yönalişida emas, nurning kuzatiş nuqtasidagi urinmasi böylab köradi. ÖzME'ga köra, geodeziya va astronomiyada vertikal va gorizontal refraksiya a…

+ Astronomik refraksiyada yoritqiç osmonda haqiqiy holatidan bir oz balandroq körinadi. Bu farq zenitda nolga teng bölib, yoritqiç gorizontga yaqinlaşgan sari ortib boradi. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, şu sababli Q…

+ ## Köz refraksiyasi

+ Optikada köz refraksiyasi deganda közning tinç holatdagi optik kuçi tuşuniladi. ÖzME'ga köra, nurni sindiruvçi asosiy qismlardan biri — gavhar; közning umumiy optik kuçi 52,6 dan 71,3 dioptriyagaça boradi, örtaça qiymati…

+ ## Radiotölqinlar va tovuş refraksiyasi

+ Radiotölqinlar dielektrik singdiruvçanligi yoki ionlaşiş darajasi turliça bölgan atmosfera qatlamlaridan ötganda ularning yöli egriladi. Bu ionosferada qisqa tölqinlarning uzoq masofalarga tarqalişida, troposferada esa u…

+ Tovuş nurlari ham bir jinsli bölmagan muhitda egiladi. ÖzME'ga köra, odatda balandlik oşgan sari havo sovib, tovuş tezligi kamayadi, şu bois tovuş yuqoriga qarab egilib, ma'lum masofadan söng eşitilmay qoladi. Harorat in…

+ ## Qöllanilişi

+ Rusça Vikipediyaga köra, siniş qonunlarini bilmasdan teleskop, mikroskop, fotoapparat, közoynak va kontakt linzalar kabi optik asboblarni yaratib bölmaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, sindiriş körsatkiçi yoruğlik tölqin …