Reykyavik
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Reykyavik — Islandiyaning poytaxti va eng yirik şahri. U mamlakatning janubi-ğarbiy qismida, Faxsafloui qöltiği sohilida joylaşgan va 64°08ʹ şimoliy kenglikda joylaşgani uçun mustaqil davlatlar poytaxtlari orasida dunyoning eng şimoliy poytaxti hisoblanadi.
Tarixi
13Islandiya nomining ma'nosi «tutunli qöltiq»: Reykyavik nomi qadimgi şimoliy tildagi reykr («tutun») va vík («qöltiq») sözlaridan olingan. Nom issiq buloqlardan kötarilgan buğdan kelib çiqqan, deb aytiladi. «Joylaşiş kitobi» (Landnámabók)ga köra, Ingolfur Arnarson 874-yilda (ingliz tilidagi Vikipediyada — taxminan 870-yilda) şu yerda ferma qurgan. Şahar örnida 17-asrgaça qişloq bölgan, deb yoziladi özbekça Vikipediyada; boşqa manbalarga köra, hozirgi markaz 18-asrgaça dehqonçilik yeri bölgan.
1627-yilda Reykyavik Barbariya qaroqçilari tomonidan vayron qilingan. 1752-yilda Daniya qiroli Frederik V Reykyavik mulkini «Innréttingar» kompaniyasiga topşirdi; uni Skuli Magnusson boşqargan. 1750-yillarda jun sanoati uçun uylar qurildi. 1786-yilda Reykyavik savdo şahri huquqini oldi va şu yil şaharning ttaşkil topgan sanasi hisoblanadi. 1845-yilda Alting Reykyavikda qayta tiklandi va şahar amalda poytaxtga aylandi. 1918-yil 1-dekabrda Islandiya Daniya bilan şaxsiy ittifoqdagi suveren qirollik böldi; 1944-yil 17-iyunda respublika e'lon qilindi.
1940-yil 10-mayda Britaniya qöşinlari Reykyavikka qarşiliksiz kirdi. Uruşdan keyin şahar tez ösdi. 1972-yilda Fisher va Spasskiy örtasidagi jahon şaxmat çempionati, 1986-yilda Reygan va Gorbaçyov uçraşuvi şu yerda bölib ötdi.
Geografiyasi
13Şahar asosan Seltyadnarnes yarimorolida joylaşgan. Eng yirik daryosi — kemalar qatnamaydigan Edlidaau bölib, şahar çegarasida laqqa baliq ovlanadi. Atrofdagi eng baland toğ — Esya (914 m). Iqlimi subarktika dengiz iqlimi; qişda qöltiq suvi muzlamaydi. Yanvarning örtaça harorati özbekça Vikipediyada 0,4°, rusça Vikipediyada −1…+3 °C; iyulda taxminan 10–13 °C. Yillik yoğin özbekça Vikipediyada 800 mm, rusça Vikipediyada 850 mm.
Aholisi
13Özbekça Vikipediyada aholisi 135,6 ming kişi (2022), rusça Vikipediyada 2025-yil martida 146 221 kişi körsatilgan; ingliz Vikipediyasida taxminan 140 000 (2026). Poytaxt hududida taxminan 252–260 ming kişi yaşaydi, bu Islandiya aholisining qariyb 64–65 foizi.
Iqtisodiyoti
13Reykyavik — transatlantika yölidagi muhim port va transport tuguni. Sanoati asosan baliq xöjaligi va baliq ovlaş flotiga xizmat bilan boğliq. Kema ta'mirlaş, poyabzal, töqimaçilik korxonalari, alyuminiy va sement zavodlari işlaydi. Uylarni isitişda issiq yer osti suvlaridan foydalaniladi. Hozirda moliya va axborot texnologiyalari sohalari ham muhim iş beruvçilardir.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
132011-yilda YUNESKO Reykyavikni adabiyot şahri deb e'lon qilgan. Şaharda universitet, kutubxonalar, muzeylar, badiiy galereya, Milliy teatr va «Harpa» konsert zali bor. Alting binosi, prezident qarorgohi Bessastadir, Xyovdi uyi, Xadlgrimskirkya va Landakotskirkya soborlari, Videy oroli va Perlan binosi maşhur.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Reykyavik // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/498 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAReykyavik. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/498
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/498
Raqamlarda
Aholi soni · 1-yanvar 2025
139 ming kişi
+1,4 %1-yanvar 2024ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q1764wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q189wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.