Rusal

Birlaşgan kompaniya «Rusal» (UC Rusal, «Rossiya alyuminiysi») — alyuminiy va glinozem işlab çiqaradigan rossiyalik kompaniya. Boş ofisi Moskvada joylaşgan.

Kompaniyaning ildizlari Oleg Deripaskaning metall savdosidagi faoliyatiga borib taqaladi. 1994-yilda u Sayanogorsk alyuminiy zavodining boş direktori böldi, 1997-yilda esa uning negizida «Sibirskiy alyuminiy» (Sibal) taşkil etildi. «Rusal» 2000-yilda tuzilgan. Ingliz Vikipediyasiga köra, uni «Sibirskiy alyuminiy» va Roman Abramoviçning Millhouse Capital kompaniyasi aktivlarni birlaştirib taşkil etgan. Rus Vikipediyasi bir örinda Millhouse Capital, boşqa örinda «Sibneft» aktivlari deb yozadi.

2002-yilga kelib tarkibga Armeniyadagi ARMENAL folga zavodi, Belaya Kalitva metallurgiya birlaşmasi va Novokuznetsk alyuminiy zavodi kirdi. Gvineyadagi Friguia boksit-glinozem zavodi va Kindia boksit kompaniyasi ham boşqaruvga olindi. 2004-yilda Gayanada boksit konlarini özlaştiriş uçun ruxsat olindi. 2005-yilda Alcoa kompaniyasiga prokat zavodlari sotildi, Avstraliyadagi Queensland Alumina Limited zavodining 20 foiz uluşi sotib olindi. 2006-yilda Italiyadagi Eurallumina zavodining 56,2 foiz uluşi olindi. Xakas alyuminiy zavodi işga tuşirildi. Şuningdek, RusGidro bilan Boguçan GES va Boguçan alyuminiy zavodini quriş böyiça kelişuv imzolandi.

Hozirgi körinişdagi kompaniya 2007-yil martida «Rusal», SUAL va Glencore glinozem aktivlarini birlaştiriş bilan tuzildi (rus manbasida birlaşuv 27-martda yakunlangan deyiladi). 2007-yilda «Rusal» «Norilsk nikel» aksiyalarining 25 foizdan ortiğini ham sotib oldi. 2008–2009-yillardagi inqiroz davrida kompaniya kreditorlar bilan qarz tuzilmasini qayta körib çiqdi. 2010-yil yanvarida Gonkong fond birjasida aksiyalarni dastlabki ommaviy joylaştiriş (IPO) ötkazildi. 2011-yil oktyabrida 11,4 mlrd dollarlik qarz qayta moliyalaştirildi.

Kompaniya birlamçi alyuminiy va glinozem işlab çiqaradi. Asosiy sotuv bozorlari: Yevropa, Rossiya va MDH, Şimoliy Amerika, Janubi-Şarqiy Osiyo, Yaponiya va Koreya. Asosiy iste'molçi tarmoqlar — transport, quriliş va qadoqlaş. Kompaniyaning öz muhandislik-texnologik bazasi bor. Ingliz manbasiga köra, 2007-yilgi birlaşuvdan keyin aktivlar 17 mamlakatda joylaşgan edi.

«Rusal» Qozoğistonning «Samruk-Qazyna» xolding bilan birgalikda Ekibastuz koni «Bogatyr» kömir razrezini işlatadi. Kompaniya «Norilsk nikel» aksiyalarining 27,8 foiziga egalik qiladi.

• Alyuminiy işlab çiqariş quvvati — 3,75 mln tonna; glinozem böyiça — 7,77 mln tonna (rus manbasi).
• 2018-yilda alyuminiy işlab çiqariş 1,3 foizga oşib, 3,753 mln tonnaga yetdi.
• Dunyodagi birlamçi alyuminiy va glinozem işlab çiqarişning qariyb 9 foizi (ingliz manbasi).
• 2010-yilgi IPO: 10,6 foiz aksiya sotilib, 2,24 mlrd dollar yiğilgan.
• 2013-yil oxirida sof qarz — 10,1 mlrd dollar.
• 2021-yilda Forbes reytingida 11-örin, tuşum 619,5 mlrd rubl (rus manbasi). Ingliz manbasida 2021-yil tuşumi 596 mlrd rubl deyilgan.

Kompaniya Jerseyda röyxatdan ötgan, moliyaviy markazi şu yerda bölgan; boş ofisi Moskvada. 2020-yil 25-sentyabrdan röyxatdan ötgan joyi Kaliningradga özgartirilgan. Aksiyalari Moskva va Gonkong birjalarida savdo qilinadi. 2021-yilda kompaniya yuqori uglerodli aktivlarni ajratib, nomini AL+ ga özgartiriş taklifini e'lon qilgan.

2009-yil yanvarida Oleg Deripaska boş direktor böldi va bu lavozimda Aleksandr Bulyginni almaştirdi. 2014-yil noyabrida boş direktor etib Vladislav Solovyov tayinlandi, Deripaska esa kompaniya prezidenti böldi. 2010-yilgi IPOdan keyin En+ Group (Deripaska nazoratida) uluşi 47,59 foizni, ONEKSIM guruhi uluşi 17,09 foizni, SUAL Partners uluşi 15,86 foizni, Glencore uluşi 8,65 foizni taşkil etgan.