RusHydro

RusHydro (rus. «RusGidro», töliq nomi — «Federal gidrogeneratsiya kompaniyasi — RusHydro» jamoat aksiyadorlik jamiyati) — Rossiya energetika kompaniyasi. Rossiya Federatsiyasi kompaniyaning nazorat aksiyadori hisoblanadi (aksiyalarning 60 foizidan köproği).

Kompaniya 2004-yil 26-dekabrda Rossiya hukumatining 2003-yil 1-sentyabrdagi 1254-r-sonli farmoyişiga muvofiq «RAO YeES Rossii»ning şöba kompaniyasi sifatida taşkil etilgan. Ustav kapitaliga GES jamiyatlarining aksiyalari va elektr stansiyalarining mulkiy majmualari kiritilgan. 2008-yil 25-iyungaça kompaniya «GidroOGK» deb atalgan. 2008-yilda şöba aksiyadorlik jamiyatlari — elektr stansiyalari kompaniya tarkibiga filial sifatida kirgan.

2009-yil 17-avgustda Sayano-Şuşenskaya GESda halokat yuz berib, 75 kişi halok bölgan; stansiya 2014-yil oxiriga kelib tiklangan. 2011-yilda kompaniya «RAO Şarq energetika tizimlari» aktivlarini oldi va «Xalqaro energetika korporatsiyasi» yopiq aksiyadorlik jamiyatini sotib oldi. 2020-yilda RusHydro «DEK» jamoat aksiyadorlik jamiyati ustidan töliq nazoratni qölga kiritdi.

Bu yillarda bir qator obyektlar işga tuşirilgan: Bureya GES (işlar 2009-yilda yakunlangan), Kaşxatau GES (2010), Boguçan GES birinçi gidroagregatlari (2012), Ust-Srednekan GES (2013), Gotsatlin GES (2015), Nijne-Bureya GES va Yakut GRES-2 birinçi navbati (2017), Saxalin GRES-2 (2019), Zaramag GES-1 (2020), Krasnogorsk kiçik GESlari (2023).

RusHydro Rossiyada 400 dan ortiq elektr energetika obyektiga, şu jumladan 90 dan ortiq qayta tiklanuvçi energetika obyektiga egalik qiladi. Kompaniyaga Rossiya Uzoq Şarqidagi bir qator energetika kompaniyalari ham qaraşli. Şuningdek, u gidroenergetika sohasidagi loyiha va ilmiy-tadqiqot institutlariga, ta'mirlaş va quriliş kompaniyalariga egalik qiladi.

2011-yil oxirida kompaniya 2025-yilgaça möljallangan, umumiy qiymati 10,9 mlrd dollarlik kompleks modernizatsiya dasturini qabul qilgan. 2024-yil boşiga kelib dastur doirasida 135 gidroturbina, 123 generator, 95 kuç transformatori va 10 000 dan ortiq yordamçi uskuna almaştirilgan yoki modernizatsiya qilingan.

Eng yirik loyihalar sifatida Moskva viloyatida Zagorsk GAES-2 qurilişi va Şimoliy Kavkazda kiçik GESlar quriş dasturi körsatilgan.

• Aktivlarning umumiy örnatilgan quvvati — 38,5 GVt (inglizça manbada 2012-yil boşiga 34,9 GVt körsatilgan).
• Issiqlik quvvati — 18 663 Gkal/soat.
• Elektr stansiyalari Rossiya örnatilgan quvvatining taxminan 15 foizini taşkil etadi va mamlakat elektr işlab çiqarişining 13–14 foizini ta'minlaydi.
• Uzoq Şarq federal okrugida elektr işlab çiqarişning taxminan 70 foizi.
• 2021-yilda daromad — 190 mlrd rubl (inglizça manba).
• 2024-yil yakuni böyiça sof zarar — 61,2 mlrd rubl.

2024-yil 31-dekabr holatiga ustav kapitali nominal qiymati 1 rubl bölgan 444 793 377 038 oddiy aksiyaga bölingan. Yirik aksiyadorlar: Rossiya Federatsiyasi (Davlat mulkini boşqariş federal agentligi orqali, 62,2 %), VTB banki (12,37 %) va «En+» xolding (9,61 %). Kuzatuv kengaşi raisi — Yuriy Trutnev.

Boşqaruv raislari: Vyaçeslav Sinyugin (2005 — 2008-yil iyul), Vasiliy Zubakin (v.b., 2008-yil iyul — 2009-yil noyabr), Yevgeniy Dod (2009-yil noyabr — 2015-yil sentabr), Nikolay Şulginov (2015-yil sentabr — 2020-yil noyabr), Viktor Xmarin (2020-yil noyabrdan).

Rossiya Vikipediyasiga köra, ştab-kvartira 2025-yil yozidan Krasnoyarskda joylaşgan; inglizça manbada boş ofis Moskvada ekani aytilgan.

2022-yil 24-fevralda kompaniya Kanada sanksiya röyxatiga kiritilgan va AQShning sektoral sanksiyalari ostiga tuşgan. 2023-yil 24-martda Buyuk Britaniya sanksiya röyxatiga kiritilgan. Şuningdek, Avstraliya, Ukraina va Yangi Zelandiya sanksiyalari ostida.