Saint-Gobain

Saint-Gobain (Compagnie de Saint-Gobain S.A.) — şişa va quriliş materiallari işlab çiqariş hamda sotiş bilan şuğullanuvçi Fransiyaning xalqaro kompaniyalar guruhi. Ştab-kvartirasi Parij çekkasidagi Kurbevua va La Defansda joylaşgan.

Kompaniya 1665-yilda Parijda Manufacture royale de glaces de miroirs (Qirollik oyna-şişa manufakturasi) nomi bilan ttaşkil etilgan. Uni Lyudovik XIV vaziri Jan-Batist Kolber taşkil qilgan, Fransiyani haşamatli buyumlar, jumladan, oynalar böyiça Venetsiyaga qaram bölmaydigan qiliş közda tutilgan. Dastlabki rahbari va foydalanuvçisi moliyaçi Nikola dyu Nuaye bölgan; unga yigirma yilga şişa işlab çiqariş monopoliyasi berilgan. Kolber Venetsiyalik ustalarni jalb qilgan. 1678-yilda kompaniya Versal saroyidagi Oynalar zali uçun şişa tayyorlagan.

Rus tilidagi manbada kompaniya dastlab Dunoyer, söng Plastrier deb atalgani, 1692-yilda Sen-Goben qişloğida yangi zavod qurilgani aytiladi; 1702-yilda u bankrot bölib, şveysariyalik Antoine Saladin banki tomonidan sotib olingan. Inglizça manbada 1695-yilda hukumat buyruği bilan ikki raqobatçi kompaniya birlaştirilib Compagnie Plastier taşkil etilgani, 1702-yilda bankrotlikdan söng frank-şveysariyalik bankirlar uni Compagnie Dagincourt nomi bilan qutqargani yoziladi. Hozirgi nom Pikardiyadagi Sen-Goben qişloğidagi oyna zavodidan olingan.

1789-yilgi inqilobdan keyin davlat imtiyozlari bekor qilindi. 1830-yilda kompaniya aksiyadorlik jamiyatiga aylanib, davlatdan mustaqil böldi. 1857-yilda Germaniyaning Ştolberg şahrida birinçi xorijiy korxona oçildi. Rus manbasiga köra, 1866–1901-yillarda Alber de Broyli rahbarligida kompaniya eng yuksak çöqqisiga erişgan; 1844–1850-yillarda uni kimyogar Jozef Lui Gey-Lyussak boşqargan.

20-asrda kompaniya avtomobil oynalari, şişa tola va izolyatsiya materiallari işlab çiqarişni yölga qöydi (1937-yilda Isover taşkil etilgan). 1968-yilda Boussois-Souchon-Neuvesel duşman tarzidagi sotib oliş taklifini bildirdi; natijada Pont-à-Mousson bilan birlaşuv amalga oşdi (rus manbasida bu 1970-yil deb körsatilgan). 1982-yilda kompaniya milliylaştirildi; qayta xususiylaştiriş sanasi rus manbasida 1986-yil, inglizça manbada 1987-yil deb berilgan.

Keyingi yillarda: 1990-yilda amerikalik Norton (1,9 mlrd dollar), 1996-yilda Poliet, 2005-yilda britaniyalik BPB (gipskarton böyiça dunyodagi eng yirik işlab çiqaruvçi), 2021-yilda Chryso, 2022-yilda GCP Applied Technologies sotib olindi. 2015-yilda şişa idiş bölinmasi Verallia kompaniyasiga ajratildi. 2024-yilda Ukrainada birinçi gips aralaşmalari zavodi oçildi.

Kompaniya gipskarton plitalar, quriliş aralaşmalari, issiqlik izolyatsiyasi materiallari, yuqori mustahkam keramika, berkitiş armaturasi, me'moriy şişa, çöyan quvurlar va boşqa mahsulotlar işlab çiqaradi. Şuningdek, avtomobil, temir yöl va aviatsiya transporti uçun oynalar va butlovçi qismlar tayyorlaydi.

Brendlar: ISOVER (kvars va bazalt asosidagi issiqlik va tovuş izolyatsiyasi), Weber-Vetonit (suvoq, şpatlyovka, pol va plitka materiallari), Gyproc (gipskarton va gips aralaşmalari), Ecophon (akustik mahsulotlar), ISOTEC (toş paxta va kvarsli texnik izolyatsiya), ISOROC (mineral paxtali izolyatsiya).

• Kompaniya 76 mamlakatda faoliyat yuritadi; 2022-yilda 170 mingdan ortiq xodimi bölgan.
• 2023-yilda tuşum böyiça bölinmalar: Janubiy Yevropa, Yaqin Şarq va Afrika — 31 % (şu jumladan Fransiya 24 %); Şimoliy Yevropa — 26 %; Ekspluatatsion manbalar — 21 %; Amerika — 20 %; Osiyo-Tinç okeani mintaqasi — 4 %.
• 1950–1969-yillarda sotuv yiliga 10 % ösgan; xodimlar soni 35 mingdan 100 minggaça köpaygan.

Aksiyalar Euronext Paris birjasida kotirovka qilinadi. 2022-yil holatiga aksiyalarning 23 %i Fransiyadagi institutsional investorlarga, 32 %i boşqa Yevropa investorlariga, 29 %i boşqa mintaqalarga, 8,8 %i xodimlar pensiya fondiga, 7,4 %i xususiy investorlarga tegişli. Yirik aksiyadorlar: BlackRock (6,02 %) va Caisse des Dépôts et Consignations (4,3 %).

Pyer-Andre de Şalandar 2010-yil iyunidan boşqaruv kengaşi raisi, 2007–2021-yillarda boş direktor bölgan. Benua Bazen 2021-yil iyulidan boş direktor (CEO).