Saint Kitts va Nevis

Saint Kitts va Nevis (rasmiy nomi — Saint Kitts va Nevis Federatsiyasi) — Karib dengizining şarqiy qismida, Kiçik Antil orollarida joylaşgan davlat. U Saint Kitts va Nevis degan ikki oroldan iborat. Poytaxti — Baster şahri (Saint Kitts orolida). Maydoni 261 km².

Orollarga 1493-yilda Xristofor Kolumb kelgan. Ingliz toifasidagi birinçi doimiy aholi punkti 1623-yilda Saint Kittsda barpo etilgan, fransuzlar esa 1625-yilda joylaşgan (rus tilidagi Vikipediyada fransuz posyolkasi 1624-yilga tegişli deb körsatilgan). 1626-yilda ingliz va fransuz mustamlakaçilari mahalliy aholi — kalinagolarni Bloody Point (Qonli joy) deb nomlangan joyda qirğin qilgan. Keyinçalik şakarqamiş plantatsiyalarida işlaş uçun Afrikadan qullar keltirilgan. 17-asrdan Buyuk Britaniya va Fransiya orollar uçun kuraşgan; 1783-yilgi Versal şartnomasiga köra orollar inglizlarga ötgan.

1882-yilda Saint Kitts, Nevis va Angilya federatsiya qilingan (rus tilidagi Vikipediyada 1871-yildan ingliz mustamlakasi tarkibida deyilgan). 1958–1962-yillarda orollar Vest-Hindiston federatsiyasi tarkibida bölgan. 1967-yilda Buyuk Britaniya bilan uyuşgan davlat maqomi berilgan; Angilya bu yili federatsiyadan ajralişga urindi va 1980-yilda alohida hudud böldi. Ingliz tilidagi Vikipediyada uyuşgan davlat maqomi 1964-yilda berilgani ham aytilgan. 1983-yil 19-sentyabrda davlat mustaqillikka erişdi; bu sana Mustaqillik kuni sifatida bayram qilinadi. 1998-yilda Nevisning ajralib çiqişi böyiça referendumda ovoz berganlarning 62 foizi ajralişni qöllab-quvvatladi, biroq qonun talab qilgan uçdan ikki ovoz yetmadi.

Orollar vulkan kelib çiqişiga ega. Nevis oroli Saint Kittsdan taxminan 3 km masofada joylaşgan. Orollarning örtasida toğ çöqqilari bor. Eng baland nuqta uçun manbalarda turliça ma'lumot keltirilgan: özbekça Vikipediyada Mizeri toği (1156 m), rusça Vikipediyada Liamuiga vulkani (1155 m). Iqlimi tropik. Yillik yoğin özbekça Vikipediyada 700–1200 mm, rusça Vikipediyada esa pasttekisliklarda 1500 mm dan toğlarda 3700 mm gaça deb berilgan. Toğ yon bağirlarida şakarqamiş va ğöza ekiladi, balandroqda tropik örmonlar ösadi. Quşlar va baliqlar köp.

Saint Kitts va Nevis — konstitutsiyali monarxiya, Hamdöstlik tarkibiga kiradi. Amaldagi konstitutsiya 1983-yil 19-sentyabrda kuçga kirgan. Davlat boşliği — Buyuk Britaniya qiroli Çarlz III, uni general-gubernator ifodalaydi. Qonun çiqaruvçi organ — bir palatali parlament (Milliy majlis), ijroiya hokimiyatni boş vazir boşçiligidagi hukumat amalga oşiradi. Rusça Vikipediyaga köra, parlamentda 14 örin bor (11 nafari saylanadi, 3 nafari general-gubernator tomonidan tayinlanadi). Nevisning öz assambleyasi bor va u federatsiyadan çiqiş huquqiga ega. Ma'muriy jihatdan özbekça Vikipediyada 2 birlik, rusça Vikipediyada 14 okrug körsatilgan.

Iqtisodiyotning asosi qişloq xöjaligi va turizm. Saint Kittsda ekin yerlarining uçdan bir qismiga şakarqamiş ekilgan, Nevisda paxta, kokos palmasi va ananas yetiştiriladi. Baliq ovlaş ham qadimdan rivojlangan. Qişloq xöjaligi mamlakatning oziq-ovqatga ehtiyojini taxminan yarmini qondiradi. Sanoat qandşakar, çigit va kokos yoği, gazlama, poyabzal, dori-darmon işlab çiqaradigan kiçik korxonalardan iborat. Yalpi içki mahsulotda xizmat körsatiş sohasi 70 foizdan ortiq uluşga ega. Pul birligi — Şarqiy Karib dollari. Asosiy dengiz porti va aeroporti Basterda joylaşgan. Çetga şakar, paxta, çigit va kokos yoği çiqariladi; AQSH, Buyuk Britaniya va boşqa mamlakatlar bilan savdo qilinadi.

Aholisining deyarli hammasi afrikalik qullarning avlodlari. Dindorlar — protestantlar va katoliklar, rasmiy til — ingliz tili. „Demokrat“ haftanomasi 1948-yildan, „Leybor spouksmen“ gazetasi 1957-yildan çiqadi; radioeşittirişlar 1961-yildan, telekörsatuvlar 1972-yildan olib borilgan. Saint Kittsdagi Brimstoun-Xill qal'asi YUNESKO Jahon merosi obyektidir.