Sehwan

Sehwan (sindhi: سيوهڻ شريف; urdu: سہون شریف), şuningdek Sehwan Şarif nomi bilan ham ataladi, — Pokistonning Sind viloyati Jamşoro tumanida joylaşgan tarixiy şahar. U Pokistondagi eng muhim ziyorat va ruhiy markazlardan biri hisoblanadi.

Sehwan Sindning eng qadimiy şaharlaridan biri hisoblanadi. Şahar dastlab «Sivistan» deb atalgan va bu nom qadimgi Sivi janapadasi bilan boğlanadi; keyinçalik, Sindga turklar bosqinidan söng, nom Sehwanga aylangan. Nom kelib çiqişi haqida boşqa qaraşlar ham bor: Sayyid Muhibulloh «A Brief History of Sindh» asarida şahar Nuhning öğli Hamning evarasi nomi bilan atalgan degan rivoyatni keltiradi; ingliz muallifi Uilyam Dalrimpl nomni hind xudosi Şivaga işora qiluvçi «Şivistan»dan kelib çiqqan deb hisoblaydi; tarixçi Molay Şedayi şaharni Sevi oriylari barpo etgan va uni Sevistan deb atagan, deb yozadi. Yana bir ilmiy qaraşga köra, şahar yunon manbalarida tilga olinadigan qadimgi Sindomana bölib, sanskritça «Sindhu-ván» şakli vaqt ötib Sehwanga aylangan bölişi mumkin.

Sindomana qirol Sambosning poytaxti bölgan va miloddan avvalgi 326-yilda Iskandar tomonidan mağlub etilgan, deb taxmin qilinadi. Şaharning şimolida joylaşgan Kofir Qila («kofirlar qal'asi») arxeologik tepaligi şu davr bilan boğlanadi.

Milodiy 711-yilda Sehwanni Muhammad ibn Qosim Roja Dohirning öğlidan tortib oldi. 1026-yilda şaharni Mahmud Ğaznaviy egalladi. Örta asrlarda Sehwan Sumra, Samma, Arğun va Tarxon sulolalari tomonidan boşqarilgan; Thatta qirolligi davrida u uning poytaxti bölgan. Muğul imperatori Humoyun 1542-yilda Sehwanni egallaşga urinib muvaffaqiyatsiz bölgan, şahar 1590-yillarda uning öğli Akbar qöliga ötgan. Muğullardan keyin şahar Kalhora, söng Talpur sulolalari nazoratida bölgan.

Şahar Hind daryosining ğarbiy qirğoğida, Hyderabad (Sind)dan taxminan 130 km şimoli-ğarbda joylaşgan. Ma'muriy jihatdan Jamşoro tumani tarkibidagi taluka maqomiga ega. Jamşoro tumani taşkil etilgunga qadar Sehwan Dadu tumani tarkibida bölgan. Şahardan unçalik uzoq bölmagan joyda Pokistondagi eng yirik tabiiy çuçuk köl — Mançar köli bor.

Sehwan iqtisodiyoti turli manbalarga tayanadi:

• qişloq xöjaligi: buğdoy, guruç, paxta, şakarqamiş va sabzavot yetiştiriladi;
• çorvaçilik: qoramol, eçki va parrandaçilik; sut mahsulotlari, göşt sotiladi;
• ziyorat va diniy turizm: ziyoratgohga kelganlarning xayr-ehsonlari va mahalliy tadbirkorlikka kömagi;
• savdo: gavjum bozor va dökonlar;
• hunarmandçilik: sopol buyumlar, kaştali matolar, zargarlik buyumlari;
• transport: şaharning transport tuguni sifatidagi örni;
• ta'lim va xizmatlar hamda davlat sektoridagi iş örinlari.

Şahar 13-asr sufiy avliyosi Lal Şahboz Qalandar maqbarasi bilan maşhur. Ziyoratgohga har yili, ayniqsa urs (vafot yilligi) marosimlari paytida, yuz minglab ziyoratçilar keladi. Yana bir muhim joy — Qalandariya sufiylik ta'limotidagi ma'naviy vorislardan biri Murşid Nodir Ali Şoh ziyoratgohi; unda keçayu kunduz mehmonlarga bepul taom beradigan umumiy oşxona (langar xona) faoliyat yuritadi. Sehwanda mahalliy rivoyat va sirli e'tiqodlar bilan boğliq «Inverted City» (Teskari şahar) nomli joy ham bor.

Sehwan Pokistonning sufiylik merosida Karaçidagi Abdulloh Şoh Ğoziy, Lohordagi Data Darbor, Islomobod yaqinidagi Nurpur Şohondagi Bari Imom va Multondagi Suhravardiy sufiylari maqbaralari qatorida markaziy örin tutadi.

2017-yil 16-fevralda Lal Şahboz Qalandar ziyoratgohida özini portlatgan şaxs tomonidan sodir etilgan portlaşda kamida 83 kişi halok bölgan, qariyb 250 kişi yaralangan. Hujum uçun mas'uliyatni IShID öz zimmasiga olgan.