Şamaxi

+ Şamaxi (ozarbayjonça Şamaxı, rusça Şemaxa, arabça Aş-Şamahiya) — [[m:339|Ozarbayjon]]dagi şahar, Şamaxi tumanining ma'muriy markazi. Mamlakatning eng qadimiy şaharlaridan biri, örta asrlarda Şirvon davlatining poytaxti v…

+ ## Joylaşuvi

+ ÖzME va rusça Vikipediyaga köra, şahar Katta Kavkaz toğlarining janubi-şarqiy etagida, [[m:574|Boku]]dan 122 km ğarbda va Kyurdamir temir yöl stansiyasidan 72 km şimoli-şarqda joylaşgan. Rusça Vikipediya uni dengiz sathi…

+ ## Tarixi

+ Arxeologik qazişmalar şaharning şimoli-ğarbiy tomonida miloddan avvalgi 5—4-asrlarga oid manzilgoh borligini körsatgan. ÖzME'ga köra, 2-asrda yaşagan Ptolemey şaharni Şemaxiya nomi bilan tilga olgan. Inglizça Vikipediya …

+ 9—16-asrlarda şahar Şirvon mulkining poytaxti bölgan. Karvon yöllari tutaşgan nuqtada joylaşgani uçun u Yaqin Şarqdagi yirik savdo-hunarmandçilik markaziga, xalqaro ipak savdosining muhim böğiniga aylangan. ÖzME'ga köra,…

+ 1222-yilda şahar uzoq qamaldan söng möğullar tomonidan egallanib, vayron qilingan. ÖzME'ga köra, ingliz sayyohi Entoni Jenkinson 1562 va 1565-yillarda Şamaxida bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1742-yildan şahar Şamaxi (Ş…

+ ## Madaniyati

+ ÖzME'ga köra, Şamaxida Xoqoniy Şirvoniy (12-asr), Imodiddin Nasimiy (14-asr oxiri — 15-asr boşi), Said Azim Şirvoniy (19-asr), Mirzo Alakbar Sobir (19-asr oxiri — 20-asr boşi) kabi Ozarbayjon madaniyatining köplab arbobl…

+ ## Obidalari

+ Qadimiy me'moriy yodgorliklardan Jome' masjidi (10-asr), Şirvonşohlar saroyi (12-asr) va 17-asr karvonsaroylarining faqat ayrim qismlari, «Yetti gumbaz» maqbarasi xarobalari saqlanib qolgan. Inglizça Vikipediyaga köra, J…

+ ÖzME'ga köra, şahardan 22 km şimoli-ğarbda, 1435 metr balandlikda astrofizika rasadxonasi joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning qurilişi havoning tozaligi va oçiq kunlarning köpligi sababli 1957-yilda boşlangan.

+ ## Aholisi

+ ÖzME 1990-yillar örtalarida aholini 24 ming kişi deb körsatgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2010-yilda şahar aholisi 31 704 kişini taşkil etgan.