Şaxmat
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Шахматы→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 118
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Şaxmat (forsça «şohmot» — «şoh öldi») — ikki öyinçi 64 katakli taxtada navbatma-navbat dona surib, raqib şohiga mot qilişga intiladigan mantiqiy öyin va intellektual sport turi. Rusça Vikipediya uni dunyodagi eng qadimiy…
+ ## Öyin qoidalari
+ ÖzME'ga köra, taxta oq va qora rangdagi 64 ta teng katakdan iborat. Har bir öyinçida bir rangdagi 16 ta dona bor: bittadan şoh va farzin, ikkitadan rux, fil va ot hamda sakkizta piyoda. Rasmiy musobaqalarda ma'lum miqdor…
+ ## Kelib çiqişi
+ Şaxmatning ildizi qadimgi hind öyini çaturangaga borib taqaladi. Rusça Vikipediyaga köra, bu öyin [[m:271|Hindiston]]da milodiy VI asrdan keçikmay paydo bölgan va Eron şohi Xusrav I Anuşirvon davrida forslarga ötgan. Ara…
+ Özbekiston hududida ham şaxmat qadimdan ma'lum. ÖzME'ga köra, 1972-yilda Surxondaryodagi Dalvarzintepada Kuşon davriga (I–II asrlar) oid, 1977-yilda Samarqanddagi Afrosiyobda esa VII–VIII asrlarga mansub donalar topilgan…
+ ## Yevropada rivojlanişi
+ Rusça Vikipediyaga köra, şatranj IX–X asrlarda arablar orqali [[m:2|Yevropa]] va Afrikaga yetib borgan, XV asrga kelib esa bugungi «klassik» qoidalar şakllangan. ÖzME'ga köra, 1512-yilda Rimda Damianoning şaxmat örgatuvç…
+ ## Xalqaro musobaqalar
+ Birinçi xalqaro turnir 1851-yilda Londonda ötkazilib, unda Andersen ğolib çiqqan. 1886-yildan jahon çempionligi uçun bahslar boşlangan; birinçi rasmiy çempion Steynits böldi. 1924-yilda Xalqaro şaxmat federatsiyasi (FIDE…
+ ## Özbekistonda şaxmat
+ ÖzME'ga köra, XX asrning 20-yillaridan Toşkent, Samarqand, Köqon va boşqa şaharlarda şaxmat tögaraklari oçilgan. 1930-yildan erkaklar, 1935-yildan ayollar örtasida respublika çempionatlari ötkaziladi. Turli yillarda Tigr…
+ Mustaqillik yillarida Özbekiston şaxmati yangi bosqiçga kötarildi. Erkaklar terma jamoasi 1992-yilgi Şaxmat olimpiadasida ikkinçi örinni olgan, 1999-yilda Osiyo çempioni bölgan. Rustam Qosimjonov 2004-yilda FIDE versiyas…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Şaxmat (forsça «şohmot» — «şoh öldi») — ikki öyinçi 64 katakli taxtada navbatma-navbat dona surib, raqib şohiga mot qilişga intiladigan mantiqiy öyin va intellektual sport turi. Rusça Vikipediya uni dunyodagi eng qadimiy…
− ## Öyin qoidalari
− ÖzME'ga köra, taxta oq va qora rangdagi 64 ta teng katakdan iborat. Har bir öyinçida bir rangdagi 16 ta dona bor: bittadan şoh va farzin, ikkitadan rux, fil va ot hamda sakkizta piyoda. Rasmiy musobaqalarda ma'lum miqdor…
− ## Kelib çiqişi
− Şaxmatning ildizi qadimgi hind öyini çaturangaga borib taqaladi. Rusça Vikipediyaga köra, bu öyin [[m:271|Hindiston]]da milodiy VI asrdan keçikmay paydo bölgan va Eron şohi Xusrav I Anuşirvon davrida forslarga ötgan. Ara…
− Özbekiston hududida ham şaxmat qadimdan ma'lum. ÖzME'ga köra, 1972-yilda Surxondaryodagi Dalvarzintepada Kuşon davriga (I–II asrlar) oid, 1977-yilda Samarqanddagi Afrosiyobda esa VII–VIII asrlarga mansub donalar topilgan…
− ## Yevropada rivojlanişi
− Rusça Vikipediyaga köra, şatranj IX–X asrlarda arablar orqali [[m:2|Yevropa]] va Afrikaga yetib borgan, XV asrga kelib esa bugungi «klassik» qoidalar şakllangan. ÖzME'ga köra, 1512-yilda Rimda Damianoning şaxmat örgatuvç…
− ## Xalqaro musobaqalar
− Birinçi xalqaro turnir 1851-yilda Londonda ötkazilib, unda Andersen ğolib çiqqan. 1886-yildan jahon çempionligi uçun bahslar boşlangan; birinçi rasmiy çempion Steynits böldi. 1924-yilda Xalqaro şaxmat federatsiyasi (FIDE…
− ## Özbekistonda şaxmat
− ÖzME'ga köra, XX asrning 20-yillaridan Toşkent, Samarqand, Köqon va boşqa şaharlarda şaxmat tögaraklari oçilgan. 1930-yildan erkaklar, 1935-yildan ayollar örtasida respublika çempionatlari ötkaziladi. Turli yillarda Tigr…
− Mustaqillik yillarida Özbekiston şaxmati yangi bosqiçga kötarildi. Erkaklar terma jamoasi 1992-yilgi Şaxmat olimpiadasida ikkinçi örinni olgan, 1999-yilda Osiyo çempioni bölgan. Rustam Qosimjonov 2004-yilda FIDE versiyas…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Шахматы→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 108
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Şaxmat (forsça «şohmot» — «şoh öldi») — ikki öyinçi 64 katakli taxtada navbatma-navbat dona surib, raqib şohiga mot qilişga intiladigan mantiqiy öyin va intellektual sport turi. Rusça Vikipediya uni dunyodagi eng qadimiy…
+ ## Öyin qoidalari
+ ÖzME'ga köra, taxta oq va qora rangdagi 64 ta teng katakdan iborat. Har bir öyinçida bir rangdagi 16 ta dona bor: bittadan şoh va farzin, ikkitadan rux, fil va ot hamda sakkizta piyoda. Rasmiy musobaqalarda ma'lum miqdor…
+ ## Kelib çiqişi
+ Şaxmatning ildizi qadimgi hind öyini çaturangaga borib taqaladi. Rusça Vikipediyaga köra, bu öyin [[m:271|Hindiston]]da milodiy VI asrdan keçikmay paydo bölgan va Eron şohi Xusrav I Anuşirvon davrida forslarga ötgan. Ara…
+ Özbekiston hududida ham şaxmat qadimdan ma'lum. ÖzME'ga köra, 1972-yilda Surxondaryodagi Dalvarzintepada Kuşon davriga (I–II asrlar) oid, 1977-yilda Samarqanddagi Afrosiyobda esa VII–VIII asrlarga mansub donalar topilgan…
+ ## Yevropada rivojlanişi
+ Rusça Vikipediyaga köra, şatranj IX–X asrlarda arablar orqali [[m:2|Yevropa]] va Afrikaga yetib borgan, XV asrga kelib esa bugungi «klassik» qoidalar şakllangan. ÖzME'ga köra, 1512-yilda Rimda Damianoning şaxmat örgatuvç…
+ ## Xalqaro musobaqalar
+ Birinçi xalqaro turnir 1851-yilda Londonda ötkazilib, unda Andersen ğolib çiqqan. 1886-yildan jahon çempionligi uçun bahslar boşlangan; birinçi rasmiy çempion Steynits böldi. 1924-yilda Xalqaro şaxmat federatsiyasi (FIDE…
+ ## Özbekistonda şaxmat
+ ÖzME'ga köra, XX asrning 20-yillaridan Toşkent, Samarqand, Köqon va boşqa şaharlarda şaxmat tögaraklari oçilgan. 1930-yildan erkaklar, 1935-yildan ayollar örtasida respublika çempionatlari ötkaziladi. Turli yillarda Tigr…
+ Mustaqillik yillarida Özbekiston şaxmati yangi bosqiçga kötarildi. Erkaklar terma jamoasi 1992-yilgi Şaxmat olimpiadasida ikkinçi örinni olgan, 1999-yilda Osiyo çempioni bölgan. Rustam Qosimjonov 2004-yilda FIDE versiyas…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 10-jild, 62–64-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 70
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)