Şotlandiya

+ Şotlandiya (inglizça va şotland tilida Scotland, gel tilida Alba) — Buyuk Britaniya va Şimoliy Irlandiya Birlaşgan Qirolligi tarkibidagi mamlakat. U Buyuk Britaniya orolining şimoliy uçdan bir qismini va unga yondaş Gebr…

+ ## Nomi

+ Rusça Vikipediyaga köra, «Şotlandiya» nomi gellarni bildirgan lotinça «Scoti» sözidan kelib çiqqan; keç antik davrda «Scotia» deb Irlandiya atalgan, 11-asrga kelib esa bu nom Fort daryosidan şimoldagi yerlarga nisbatan q…

+ ## Tabiati

+ Yer yuzasi asosan qir va toğlardan iborat. Inglizça Vikipediyaga köra, materik qismi uç mintaqaga bölinadi: şimol va şimoli-ğarbdagi toğli Toğlik Şotlandiya (Hailend), markazdagi pasttekislik va janubiy çegara böylab çöz…

+ ## Tarixi

+ ÖzME'ga köra, Şotlandiyaning eng qadimgi aholisi piktlar bölgan; 5–6-asrlarda Irlandiyadan skottlar, 7-asrda janubiy qismiga angllar köçib kelgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Şotlandiya qirolligi 9-asrda mustaqil davlat …

+ 16-asrda çerkov islohoti avj olgan va presviterian çerkovi qaror topgan. 1603-yilda Styuartlar sulolasidan bölgan Şotlandiya qiroli Yakov VI Angliya va Irlandiya taxtiga ham çiqib, uç qirollikni şaxsiy uniya bilan birlaş…

+ Rusça Vikipediyaga köra, 1997-yilgi referendumdan söng 1999-yilda Şotlandiya parlamenti qayta tiklangan. 2014-yil 18-sentabrda mustaqillik böyiça referendum ötkazilgan va ovoz berganlarning 55,3 foizi Birlaşgan Qirollik …

+ ## Davlat tuzilişi va aholisi

+ Şotlandiya muxtoriyatga ega: inglizça Vikipediyaga köra, 129 deputatdan iborat Şotlandiya parlamenti va birinçi vazir boşçiligidagi hukumat içki siyosatning köp sohalarida vakolatga ega. Mamlakatda Angliyadan alohida huq…

+ ÖzME 2000-yilda aholisi 5 mln dan ortiq bölganini keltiradi; inglizça Vikipediyaga köra, 2022-yilda aholi 5,4 mln kişi atrofida bölgan. Asosiy tillar — ingliz tilining şotland şakli va şotland (skots) tili; gel tilida as…

+ ## Xöjaligi

+ Rusça Vikipediyaga köra, 20-asrda köhna sanoat tarmoqlari — kömir qaziş, töqimaçilik va kemasozlik inqirozga uçragaç, iqtisodiyot moliya xizmatlari, elektronika va neft-gaz sanoati hisobiga qayta tiklangan. Şimoliy dengi…

+ ## Madaniyati

+ ÖzME'ga köra, gel tilida boy xalq oğzaki ijodi mavjud, 13-asrdayoq xalq balladalari va bardlar qöşiqlari paydo bölgan. Mustaqillik uruşi davri vatanparvarlik dostonlarini — J. Barborning «Bryus» va G. Menestrelning «Uoll…

+ Me'morlikda 12-asrdan roman, 13-asrdan gotika uslubidagi ibodatxona va qörğonlar qurilgan; 20-asr boşida Çarlz Renni Makintoş şotland moderni uslubida binolar yaratgan. Şotland musiqasi pentatonikaga asoslanadi; volinka …