Sibir platformasi
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Сибирская платформа→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 134
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Sibir platformasi — Şimoliy Osiyoning örta qismida, Yevrosiyo litosfera plitasining şimoli-şarqida joylaşgan qadimiy (rifeydan oldin şakllangan) platforma. ÖzME'ga köra, u ğarbda Yenisey vodiysi, şimolda Birranga toğlari…
+ ## Tuzilişi
+ Platforma ikki qavatdan iborat: pastda arxey va proterozoyga oid burmalangan kristall poydevor (fundament), ustida esa rifey va fanerozoyning çökindi jinslaridan iborat qoplam yotadi. ÖzME'ga köra, poydevor şimolda (Anab…
+ Poydevorni yoşi 2,3–3,7 milliard yil bölgan, kuçli metamorfizmga uçragan gneys, kristall slanets, amfibolit, çarnokit va marmar kabi jinslar taşkil qiladi. Çökindi qoplamda keç tokembriydan to antropogengaça bölgan yotqi…
+ ## Geologik tarixi
+ Rusça Vikipediyaga köra, poydevorning katta qismi arxey va erta proterozoyda şakllangan. Keç proterozoy va erta paleozoyda platformani bir neça bor sayoz dengiz qoplagan, natijada qalin çökindi qoplam hosil bölgan. Devon…
+ ## Foydali qazilmalari
+ Sibir platformasi foydali qazilmalarga juda boy. ÖzME'ga köra, trapplar bilan Norilsk mis-nikel konlari, kimberlit trubkalari bilan olmos konlari, Udokan konidagi misli qumtoşlar boğliq. Rusça Vikipediyaga köra, olmosli …
+ Poydevorda yirik temir, slyuda (flogopit), pyezokvars va apatit konlari uçraydi. Çökindi qoplamda neft, gaz, yonuvçi slanetslar, toş tuz, gips, fosforit, marganes, grafit, island şpati va boşqa qazilmalar topilgan. Platf…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 7-jild, 333–334-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 86
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)