Sirdaryo tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sirdaryo tumani — Sirdaryo viloyatidagi tuman, markazi Sirdaryo şahri. ÖzME'ga köra, tuman şimoli-şarqda Toşkent viloyati, janubi-şarqda Sayxunobod, janubda Guliston tumanlari, ğarbda esa Qozoğiston bilan çegaradoş.12
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1939-yil 10-fevralda taşkil etilgan. Rusça Vikipediyaga köra, u dastlab Toşkent viloyati tarkibida tuzilgan, 1959-yilda unga Verxnevolinsk tumani qöşilgan, 1963-yilda esa yangi tuzilgan Sirdaryo viloyati tarkibiga ötgan. 1970-yilda tuman hududining bir qismidan Voroşilov tumani ajratib olingan, u 1990-yilda Sayxunobod tumani deb qayta nomlangan.
Ma'muriy bölinişi va aholisi
13ÖzME'ga köra, tuman maydoni 0,55 ming km². 2003-yilda bu yerda 110,5 ming kişi yaşagan, aholi ziçligi har km² ga 201 kişini taşkil etgan; şaharliklar 34,8 mingdan ortiq bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi soni 130 100 kişiga yetgan. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, tumanda ikki şahar (Sirdaryo va Baxt), tört şaharça (Quyoş, Malik, Ziyokor, J. Mamanov) va 9 qişloq fuqarolar yiğini bor. Aholisining köpçiligi özbeklar, şuningdek tojik, tatar, qozoq, rus va koreys millatiga mansub kişilar ham yaşaydi.
Tabiati
13ÖzME'ga köra, tuman hududi past-baland tekislikdan iborat bölib, örtaça balandligi 240 m atrofida, yer yuzasi şimoli-şarqqa biroz qiya. Şimoli-şarqdan Sirdaryo oqib ötadi, ğarbiy qismida kanal tarmoqlari bor. Yer osti suvlari yuza joylaşgan va şör, şu bois şör suvlarni oqizib ketadigan zovurlar qazilgan. Iqlimi keskin kontinental: iyulning örtaça harorati 27–29 °C, eng yuqori harorat 42 °C; yanvarning örtaça harorati −4 °C, eng past harorat −33 °C gaça tuşadi. Yillik yoğin 260–280 mm, ösuv davri 195–200 kun. Tuproqlari böz, allyuvial, ötloqi-botqoq va şörxok tuproqlar. Yovvoyi ösimliklardan şuvoq, yantoq, qamiş, tol va jiyda ösadi; çiyaböri, tulki, börsiq, quyon, ondatra va turli quşlar uçraydi.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, tuman xöjaligi asosan qişloq xöjaligiga ixtisoslaşgan, yetakçi tarmoq paxtaçilik. Suğoriladigan yerlar 27,5 ming gektar bölib, uning yarmidan köpiga ğöza, uçdan bir qismiga yaqiniga don ekiladi; qolganiga beda, sabzavot, poliz va yem-xaşak ekinlari ekilib, mevazor va tokzorlar ham bor. Tumanda 790 dan ortiq fermer xöjaligi faoliyat körsatgan. Sanoatda paxta tozalaş, sut, guruç va non zavodlari, maşinasozlik korxonasining filiali, poyabzal va qandolatçilik korxonalari mavjud.
Transport va ijtimoiy soha
13ÖzME'ga köra, tuman orqali Katta Özbekiston trakti ötadi. Sirdaryo stansiyasi orqali Toşkentdan Samarqand, Jizzax, Andijon va Namangan tomonga poyezdlar qatnaydi; 2004-yildan Toşkent — Samarqand yönalişida elektr poyezdi yura boşlagan. Tumanda 45 umumiy ta'lim maktabi, kasb-hunar kollejlari, Sirdaryo pedagogika kolleji, musiqa va sport maktablari, markaziy kasalxona va boşqa tibbiyot muassasalari bor. 1963-yildan «Sirdaryo» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sirdaryo tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3658 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASirdaryo tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3658
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3658
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Сырдарьинский район (Сырдарьинская область)ru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Sirdaryo Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 414–415-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 414–415-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.