Sirhind-Fategarh
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sirhind-Fategarh (Sirhind) — Hindistonning Panjob ştatidagi şahar, Fategarh-Sohib şahri bilan qöşaloq şahar sifatida tilga olinadi. U Fategarh-Sohib tumani munitsipal kengaşining markazi hisoblanadi.
Tarixi
1,3Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Varaxamixira (505–587) özining sanskritça «Brihat Samhita» asarida şaharni «Satudar Deş» deb tilga olgan. Keyinçalik hududda sairindxa ariylari qabilasi yaşagan va hozirgi nom şundan kelib çiqqan. Xitoylik sayyoh Xuan Szan (7-asr) Sirhindni Şitotulo, ya'ni Şatadru (hozirgi Sutlej daryosi) okrugining poytaxti deb yozgan.
12-asrda Sirhind Dehlining hindu çauxan rajputlari hukmronligi ostiga ötgan; Prithviraj Çauxan (1168–1192) davrida u uning harbiy tayanç punkti bölgan. 1421-yilda Jasrat Xokxar şaharni qamal qilgan, ammo egallay olmagan. 1431-yilda Jasrat Xokxar Lohor hokimi Sikandar Tohfa bilan ittifoq tuzib, Sirhind afğonlariga qarşi çiqqan; ular Sirhindni egallagan, biroq afğonlar allaqaçon tepaliklar tomon ketgan va köpçiligi öşa yerda qirğin qilingan.
Muğallar imperiyasi davrida Sirhind viloyat poytaxtiga aylangan va Lohor–Dehli yölini nazorat qilgan; rus tilidagi Vikipediyada şahar Buyuk Muğallar davrida muhim tranzit ahamiyat kasb etgani aytiladi. U Şarqiy Panjobdagi Muğallar ma'muriyatining markazi bölgan, yevropalik sayyohlar uning şukuhini tasvirlagan, şahar madaniy markazga aylangan. Maşhur davrida şaharda 360 ta masjid, boğ, maqbara, karvonsaroy va quduq bölgani aytiladi.
Nom etimologiyasi haqida ikki talqin keltiriladi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, «Sirhind» nomi «Sar-i hind» — «Hind çegarasi» ma'nosini bildiradi, çunki Muğal hukmdorlari uni «Hindistonga darvoza» deb bilgan. Rus tilidagi Vikipediyada nom «Hindiston darvozasi» deb tarjima qilinadi va bu nom afğon hukmdori Mahmud Ğaznaviyga boğlanadi.
Geografiyasi
1,3Rus tilidagi Vikipediyaga köra, şahar Hindiston Panjobining janubi-şarqida, Fatehgarh-Sohib tumanida, Dehlidan 251 km şimoli-ğarbda joylaşgan.
Aholisi
1,3Rus tilidagi Vikipediyada aholi soni 60 ming kişi (2013) deb körsatilgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 2011-yilgi röyxatda Sirhind-Fategarh aholisi 60 852 kişi bölgan: 54 foizi erkaklar, 46 foizi ayollar. Örtaça savodxonlik darajasi 90 foiz (mamlakat böyiça 74 foiz); erkaklarda 84 foiz, ayollarda 80 foiz. Aholining 12 foizi 6 yoşgaça bölgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
1,3Sirhind köplab avliyo, olim, şoir, tarixçi, xattot va kotiblari bilan tanilgan. Musulmonlar orasida şahar Imomi Rabboniy Şayx Ahmad Sirhindiy (1564–1624) bilan maşhur. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, u arab ayoli nasldan bölgan hind islom olimi, hanafiy faqih va naqşbandiya tariqatining yetakçi vakili edi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, uning maqbarasi ziyoratgohdir.
Ingliz tilidagi Vikipediya quyidagi tarixiy va diniy joylarni sanaydi: Gurudvara Fategarh-Sohib, Gurudvara Jyoti Sarup, Daşnami Akxara, Gurudvara Şahid Ganj, Gurudvara Patşaxi Çevin, Rauza Şarif (Sayyid Ahmad Sirhindiy maqbarasi), Ustod va şogird maqbarasi, Mir-i Miran maqbarasi, Om-Xos boği, Atevali qişloğidagi Mata Şri Çakreşvari Devi jaynlar ibodatxonasi, Jaxoji haveli (Devon Todar Mal havelisi) va boşqalar.
Ta'lim
1,3Şaharda va uning atrofida Sri Guru Granth Sahib World University, Baba Banda Singh Bahadur politexnika kolleji, Lincoln huquq kolleji, Lincoln pedagogika kolleji va bir qança maktablar faoliyat yuritadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sirhind-Fategarh // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/773 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASirhind-Fategarh. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/773
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/773
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q2672955wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q145401wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.