Sistema

AFK «Sistema» (PAO AFK «Sistema») — boş ofisi Moskvada joylaşgan rossiyalik investitsiya kompaniyasi. Uning portfeli telekommunikatsiya, çakana va elektron savdo, yuqori texnologiyalar, örmon xöjaligi, farmatsevtika, tibbiyot, qişloq xöjaligi va boşqa sohalardagi kompaniyalardan iborat.

Inglizça Vikipediyaga köra, 1993-yilda Yevgeniy Novitskiy va Vladimir Yevtuşenkov AFK «Sistema» xolding kompaniyasiga asos solgan. U MTS singari bir neçta axborot texnologiyalari va uyali aloqa kompaniyalarini birlaştirgan.

2005-yilda «Sistema» London fond birjasida (LSE) IPO ötkazib, 1,3 mlrd dollar jalb qildi. Global depozitar tilxatlari SSA tikeri ostida muomalada bölgan, 2023-yil mayida esa kompaniya LSEdan delistingdan ötdi. Aksiyalar Moskva va Sankt-Peterburg birjalarida AFKS tikeri ostida savdo qilinadi; aksiyalarning 32,6 foizi erkin muomalada.

2014-yilda Başneftdagi uluşning 72 foizi Rossiya hukumati tomonidan olib qöyilgan. 2017-yilda «Rosneft» va «Başneft» «Sistema»ga qarşi da'vo qözğadi; şu yilning dekabrida tomonlar kelişuvga erişib, «Sistema» 100 mlrd rubl tölaşga rozi böldi. 2018-yil 2-aprelda direktorlar kengaşi aktivlarni boşqariş tuzilmasini özgartiruvçi konsepsiyani ma'qulladi. 2020-yilda farmatsevtika aktivlarini birlaştiriş uçun «Binnofarm Grupp» xoldingi tuzildi. «Kronştadt» guruhi 2021-yil iyuligaça korporatsiya tarkibida bölgan.

Rossiya Patent idorasi (Rospatent) brendni 2015-yil 1-yanvardan moliyaviy investitsiyalarni boşqariş sohasida umume'tirof etilgan deb topdi. Buyuk Britaniya sanksiyalaridan keyin Yevtuşenkov aksiyalarining bir qismini öğliga ötkazgan; inglizça manbaga köra kompaniya 2023-yil noyabridan AQSh sanksiyalari ostida.

«Sistema» bevosita işlab çiqariş bilan emas, balki portfel kompaniyalari orqali faoliyat yuritadi:

• MTS — Rossiyadagi yetakçi mobil aloqa operatori va raqamli ekotizim; keng polosali internet, kabel va sun'iy yöldoş televideniesi, tibbiyot va bulut xizmatlari. «Sistema» aksiyalarning 42,1 foiziga egalik qiladi.
• MTS-Bank — 1993-yilda tuzilgan. «Sistema» 2019-yil dekabrida 4,5 foiz uluşni 1,4 mlrd rublga MTSning şöba kompaniyasiga sotib, bankdan töliq çiqdi. 2024-yilgi IPOda bank 11,5 mlrd rubl jalb qildi.
• Ozon — «Sistema» uluşi 2020-yilda 45,2 foiz, 2024-yilda 31,76 foiz bölgan.
• Sitronics Group — ITkompaniya; 2021-yil avgustida «Sputniks»ning 71 foizini sotib oldi.
• Segezha Group — örmon sanoati xoldingi; 2021-yil aprelida Moskva birjasida IPO ötkazib, 23,9 foiz aksiya evaziga 30 mlrd rubl oldi.
• Medsi — xususiy klinikalar tarmoği (146 ta klinika, şundan 65 tasi Moskva va viloyatida).
• Agroxolding «Step» — ösimlikçilik, sutçilik, boğdorçilik va qişloq xöjaligi mahsulotlari savdosi.
• Binnofarm Grupp — dori vositalarini işlab çiqariş.
• Cosmos Hotel Group — 2018-yilda taşkil etilgan mehmonxona operatori.

Korporatsiya startaplarga investitsiya qiluvçi fondlar platformasini yaratgan, 2022-yilda esa vodorod texnologiyalari böyiça ikkita R&D bölinma taşkil qilgan.

• 2022-yilda RAEX ma'lumotiga köra mahsulot realizatsiyasi hajmi böyiça Rossiyada 20-örin.
• Guruh korxonalarida 140 mingdan ortiq kişi işlaydi.
• 2022-yilda byudjetlarga taxminan 150 mlrd rubl ötkazilgan.
• 2023-yilda konsolidatsiyalangan daromad 16,8 foizga oşib, 1,05 trln rublni taşkil etdi.
• 2022-yilda guruhning asosiy kapitalga investitsiyalari Rossiyadagi barça xususiy kapital qöyilmalarning taxminan 0,7 foizini taşkil qildi.
• Cosmos Hotel Group 22 şahardagi 36 ta mehmonxonani boşqaradi (taxminan 10 ming xona).

2022-yilgaça nazorat paketi egasi va direktorlar kengaşi raisi Vladimir Yevtuşenkov bölgan (59,2 foiz). Rusça manbaga köra, u 10 foizni öğli Feliks Yevtuşenkovga ötkazgan; natijada ularning uluşi mos ravişda 49,2 va 15,2 foiz bölgan.

Prezidentlar: Vladimir Çirakov (2020-yil aprel — 2022-yil iyul), Tagir Sitdekov (2022-yil iyul — 2026-yil sentabr), 2026-yil sentabridan Feliks Yevtuşenkov. Ulargaça Andrey Dubovskov, Mixail Şamolin, Leonid Melamed, Aleksandr Gonçaruk va Yevgeniy Novitskiy prezident bölgan.

Direktorlar kengaşi 2022-yil bahorigaça 12 kişidan iborat edi, keyin 9 kişiga qisqardi; 2023-yil iyunida saylangan kengaşda mustaqil direktorlar köpçilikni taşkil qildi, 2024-yil yozida kengaş 11 kişigaça kengaytirildi. 2018-yildan aktivlarni boşqarişda boşqaruvçi hamkorlar modeli joriy etilgan.