Somon yöli
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Somon yöli→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 117
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Somon yöli, Galaktika (yunonça galaktikos — «sutli, sutsimon») — Quyoş tizimi joylaşgan, özaro tortişiş kuçi bilan boğlangan ulkan yulduzlar tizimi. Rusça Vikipediyaga köra unda 100–400 milliard yulduz bor; yulduzlardan …
+ ## Nomi
+ ÖzME'ga köra özbekça «Somon yöli» nomi tungi osmondagi oqiş yölakni aravadan tökilib qolgan somonga öxşatişdan kelib çiqqan. Yunonlar uni tökilgan sutga öxşatgan: rusça Vikipediyaga köra «galaktika» sözi yunonça «sutli d…
+ ## Örganiliş tarixi
+ ÖzME'ga köra qadimgi yunon faylasufi Demokrit Somon yöli son-sanoqsiz yulduzlardan iborat deb taxmin qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra [[m:1094|Abu Rayhon Beruniy]] ham uni köplab tumanliksimon yulduzlar töplami deb bil…
+ ## Tuzilişi
+ Rusça Vikipediyaga köra Galaktika — perimçali spiral galaktika. Uning tarkibiy qismlari:
+ - **disk** — yulduzlarning asosiy qismi va spiral yenglar şu yerda; - **balj** (markaziy qalinlaşma) va undan çiqadigan **perimça**; - **galo** — diskni örab turgan, eski yulduzlar va şarsimon töplamlardan iborat siyrak …
+ ÖzME yulduzlarni ikki töplamga ajratadi. Birinçisiga yoş, issiq yulduzlar, öta gigantlar, uzun davrli sefeidlar, gaz-çang moddasi va tarqoq yulduz töplamlari kiradi; ular disk tekisligida joylaşib, spiral tarmoqlar hosil…
+ ## Ölçamlari va Quyoşning örni
+ ÖzME Galaktika diametrini taxminan 30 ming parsek deb bergan. Inglizça Vikipediyaga köra yulduz diskining diametri taxminan 26,8 kiloparsek (87 ming yoruğlik yili atrofida), uni örab turgan qoronği materiya galosi esa an…
+ Quyoş tizimi markazdan taxminan 8 kiloparsek (27 ming yoruğlik yili atrofida) uzoqlikda, Orion yengida joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra Quyoş markaz atrofida soniyasiga taxminan 220 km tezlik bilan harakatlanib, bir ay…
+ ## Galaktikalar orasidagi örni
+ Rusça Vikipediyaga köra Galaktika Mahalliy guruh tarkibiga kiradi va ölçami va yulduzlar soni böyiça unda Andromeda galaktikasidan keyin ikkinçi örinda turadi. Uning yigirmadan ortiq yöldoş galaktikasi bor, eng yiriklari…
+ Galaktika elektromagnit nurlanişning barça diapazonlarida — radio, infraqizil, rentgen va gamma nurlarida örganiladi. ÖzME'ga köra Özbekistonda bu sohada Fanlar akademiyasining Astronomiya instituti va Özbekiston Milliy …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Somon yöli, Galaktika (yunonça galaktikos — «sutli, sutsimon») — Quyoş tizimi joylaşgan, özaro tortişiş kuçi bilan boğlangan ulkan yulduzlar tizimi. Rusça Vikipediyaga köra unda 100–400 milliard yulduz bor; yulduzlardan …
− ## Nomi
− ÖzME'ga köra özbekça «Somon yöli» nomi tungi osmondagi oqiş yölakni aravadan tökilib qolgan somonga öxşatişdan kelib çiqqan. Yunonlar uni tökilgan sutga öxşatgan: rusça Vikipediyaga köra «galaktika» sözi yunonça «sutli d…
− ## Örganiliş tarixi
− ÖzME'ga köra qadimgi yunon faylasufi Demokrit Somon yöli son-sanoqsiz yulduzlardan iborat deb taxmin qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra [[m:1094|Abu Rayhon Beruniy]] ham uni köplab tumanliksimon yulduzlar töplami deb bil…
− ## Tuzilişi
− Rusça Vikipediyaga köra Galaktika — perimçali spiral galaktika. Uning tarkibiy qismlari:
− - **disk** — yulduzlarning asosiy qismi va spiral yenglar şu yerda; - **balj** (markaziy qalinlaşma) va undan çiqadigan **perimça**; - **galo** — diskni örab turgan, eski yulduzlar va şarsimon töplamlardan iborat siyrak …
− ÖzME yulduzlarni ikki töplamga ajratadi. Birinçisiga yoş, issiq yulduzlar, öta gigantlar, uzun davrli sefeidlar, gaz-çang moddasi va tarqoq yulduz töplamlari kiradi; ular disk tekisligida joylaşib, spiral tarmoqlar hosil…
− ## Ölçamlari va Quyoşning örni
− ÖzME Galaktika diametrini taxminan 30 ming parsek deb bergan. Inglizça Vikipediyaga köra yulduz diskining diametri taxminan 26,8 kiloparsek (87 ming yoruğlik yili atrofida), uni örab turgan qoronği materiya galosi esa an…
− Quyoş tizimi markazdan taxminan 8 kiloparsek (27 ming yoruğlik yili atrofida) uzoqlikda, Orion yengida joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra Quyoş markaz atrofida soniyasiga taxminan 220 km tezlik bilan harakatlanib, bir ay…
− ## Galaktikalar orasidagi örni
− Rusça Vikipediyaga köra Galaktika Mahalliy guruh tarkibiga kiradi va ölçami va yulduzlar soni böyiça unda Andromeda galaktikasidan keyin ikkinçi örinda turadi. Uning yigirmadan ortiq yöldoş galaktikasi bor, eng yiriklari…
− Galaktika elektromagnit nurlanişning barça diapazonlarida — radio, infraqizil, rentgen va gamma nurlarida örganiladi. ÖzME'ga köra Özbekistonda bu sohada Fanlar akademiyasining Astronomiya instituti va Özbekiston Milliy …
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Somon yöli→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 107
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Somon yöli, Galaktika (yunonça galaktikos — «sutli, sutsimon») — Quyoş tizimi joylaşgan, özaro tortişiş kuçi bilan boğlangan ulkan yulduzlar tizimi. Rusça Vikipediyaga köra unda 100–400 milliard yulduz bor; yulduzlardan …
+ ## Nomi
+ ÖzME'ga köra özbekça «Somon yöli» nomi tungi osmondagi oqiş yölakni aravadan tökilib qolgan somonga öxşatişdan kelib çiqqan. Yunonlar uni tökilgan sutga öxşatgan: rusça Vikipediyaga köra «galaktika» sözi yunonça «sutli d…
+ ## Örganiliş tarixi
+ ÖzME'ga köra qadimgi yunon faylasufi Demokrit Somon yöli son-sanoqsiz yulduzlardan iborat deb taxmin qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra [[m:1094|Abu Rayhon Beruniy]] ham uni köplab tumanliksimon yulduzlar töplami deb bil…
+ ## Tuzilişi
+ Rusça Vikipediyaga köra Galaktika — perimçali spiral galaktika. Uning tarkibiy qismlari:
+ - **disk** — yulduzlarning asosiy qismi va spiral yenglar şu yerda; - **balj** (markaziy qalinlaşma) va undan çiqadigan **perimça**; - **galo** — diskni örab turgan, eski yulduzlar va şarsimon töplamlardan iborat siyrak …
+ ÖzME yulduzlarni ikki töplamga ajratadi. Birinçisiga yoş, issiq yulduzlar, öta gigantlar, uzun davrli sefeidlar, gaz-çang moddasi va tarqoq yulduz töplamlari kiradi; ular disk tekisligida joylaşib, spiral tarmoqlar hosil…
+ ## Ölçamlari va Quyoşning örni
+ ÖzME Galaktika diametrini taxminan 30 ming parsek deb bergan. Inglizça Vikipediyaga köra yulduz diskining diametri taxminan 26,8 kiloparsek (87 ming yoruğlik yili atrofida), uni örab turgan qoronği materiya galosi esa an…
+ Quyoş tizimi markazdan taxminan 8 kiloparsek (27 ming yoruğlik yili atrofida) uzoqlikda, Orion yengida joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra Quyoş markaz atrofida soniyasiga taxminan 220 km tezlik bilan harakatlanib, bir ay…
+ ## Galaktikalar orasidagi örni
+ Rusça Vikipediyaga köra Galaktika Mahalliy guruh tarkibiga kiradi va ölçami va yulduzlar soni böyiça unda Andromeda galaktikasidan keyin ikkinçi örinda turadi. Uning yigirmadan ortiq yöldoş galaktikasi bor, eng yiriklari…
+ Galaktika elektromagnit nurlanişning barça diapazonlarida — radio, infraqizil, rentgen va gamma nurlarida örganiladi. ÖzME'ga köra Özbekistonda bu sohada Fanlar akademiyasining Astronomiya instituti va Özbekiston Milliy …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 2-jild, 48–50-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 69
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)