Spitamen
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Spitamen (yunonça Spitamenes, suğdça Spitamana; taxminan miloddan avvalgi 370 — miloddan avvalgi 328) — Suğdiyona sarkardasi, miloddan avvalgi 329—328-yillarda Iskandar Maqduniy (Aleksandr Makedonskiy) qöşinlariga qarşi Suğdiyona va Baqtriyada kötarilgan qözğolonning rahbari. Inglizça Vikipediyaga köra, zamonaviy tarixçilar uni Iskandarning eng qaysar raqiblaridan biri deb hisoblaydi. Rusça Vikipediyaga köra, Özbekiston va Tojikistonda Spitamen antik davrning milliy qahramoni sifatida uluğlanadi.12
Kelib çiqişi
13ÖzME yozuvçi V. Yan asariga tayanib, Spitamenning onasi suğd, otasi esa sak qabilasining zodagon oilasidan bölgan, degan ma'lumotni keltiradi. Rusça Vikipediyaga köra, u aslzoda xonadonda tuğilgan va makedonlar Ahamoniylar davlatiga bostirib kirgan paytda Suğdiyonani boşqargan hukmdorlardan biri edi. ÖzME'ga köra, Spitamen avval Doro III ning, keyin Bessning yaqin sarkardalaridan bölgan.
Qözğolon
13Inglizça Vikipediyaga köra, miloddan avvalgi 329-yilda Spitamen Bessni hokimiyatdan çetlatib, uni makedonlarga topşirgan. Biroq tez orada Iskandar Yaksart (Sirdaryo) böyida yangi şahar barpo etayotgan paytda Spitamen Suğdiyonani qözğolonga kötarib, Marakanda (Samarqand) dagi makedon garnizonini qamal qilgan. Unga qarşi yuborilgan qöşin butunlay yanğilgan; Rusça Vikipediya bu jangni Iskandar yurişlaridagi eng yirik mağlubiyat deb ataydi. Söngra Spitamen partizan urişi usuliga ötib, Baqtriyaga ham hujum qilgan. ÖzME'ga köra, u istiloçilarga qarşi uç yil davomida qattiq qarşilik körsatgan.
Ölimi
13Inglizça Vikipediyaga köra, miloddan avvalgi 328-yil dekabrida Spitamen Iskandar sarkardasi Kenga mağlub bölgan. ÖzME Arrian ma'lumotiga tayanib, qözğolonçilarga qöşilgan köçmançi massaget qabilalari boşliqlari Iskandarning çöl içkarisiga yuriş qilişidan qörqib, Spitamenni öldirgani va boşini Iskandarga yuborganini yozadi. Rusça Vikipediya boşqa bir rivoyatni ham keltiradi: unga köra, Spitamenni öz xotini öldirgan.
Avlodi va xotirasi
13Spitamenning qizi Apama Iskandarning yirik sarkardalaridan biri Salavk I ga turmuşga berilgan; ulardan Salavkiylar davlatining hukmdori Antiox I tuğilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, bir neça şahar Apama şarafiga Apameya deb nomlangan.
ÖzME'ga köra, Spitamen nomi asrlar davomida mardlik va jasorat timsoli bölib kelgan. U haqida V. Yanning «Qörğon uzra olovlar», Ya. Ilyosovning «Suğdiyona», M. Qoriyevning «Suğd qoploni» romanlari va köplab tasviriy asarlar yaratilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Spitamen // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2867 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASpitamen. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2867
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2867
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Spitamenesen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Спитаменru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 8-jild, 570-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 570-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.