Suymenqul Çokmorov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Suymenqul Çokmorov (2000-yilgaça Çon-Toş) — Qirğiziston Respublikasi Çuy viloyatining Olamuddin tumanidagi qişloq. Poytaxt Bişkekdan janubda joylaşgan.
Tarixi
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, qişloq 1930-yillarda mahalliy köçmançi aholi majburan ötroq qilingan paytda taşkil topgan. 1938-yilda, Qirğiziston Sovet Ittifoqi tarkibida bölganida, Çon-Toşda NKVD qatlğ joyi bölgan. Bu Buyuk tozalaş (Great Purge) siyosatining bir qismi edi. Bişkek (öşa paytda Frunze) qamoqxonasidan butun Qirğizistondan olib kelingan 137 kişi — siyosatçilar, öqituvçilar, olimlar va boşqa ziyolilar — yaşirinça otib öldirilgan, jasadlari toğdagi NKVD joyi yaqinidagi ğişt pişiriladigan peçga taşlangan. Halok bölganlar orasida yozuvçi Çingiz Aytmatovning otasi Töroqul Aytmatov ham bor edi.
Joy 1991-yilda, Qirğiziston mustaqillikka erişgaç, topilgan. Joy qorovuli NKVD va keyinçalik KGB oldida sir saqlaşga qasamyod qilgan, ammo ölim oldidan qabr joyini qiziga aytgan, qizi esa bu haqda Qirğiziston rasmiylariga xabar bergan. Qoldiqlar qazib olinib, qişloq yaqinidagi xotira majmuasiga qayta dafn etilgan. Marosimda sobiq prezident Askar Akayev, boşqa rasmiylar va marhumlarning qarindoşlari iştirok etgan.
2000-yilda qişloq aktyor va rassom Suymenqul Çokmorov nomi bilan qayta nomlangan. Çon-Toş nomi inglizça tarjimada «Katta toş» ma'nosini bildiradi.
Geografiyasi
13Qişloq Çuy viloyatining Olamuddin tumanida joylaşgan. Manbalarga köra, u Araşan ovul okrugi tarkibiga kiradi (rus tilidagi Vikipediya). Özbek tilidagi Vikipediya esa uni Toş-Tepa ovul okrugi tarkibida körsatadi. Rus tilidagi manbada SOATE kodi 41708 203 809 04 0 deb berilgan.
Aholisi
13Aholi soni haqidagi ma'lumotlar bir-biridan farq qiladi: özbek tilidagi Vikipediyada 734 kişi (yili körsatilmagan), ingliz tilidagi manbada 2021-yilda 729 kişi deyilgan.
Iqtisodiyoti
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, qişloq toğ-çanği kurorti va turistik hudud hisoblanadi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Qişloq yaqinida «Ota-Beyit» («Ota-bobolar qabri») xotira majmuasi joylaşgan. Bu qatağon qurbonlari dafn etilgan joy va muzey bölib, 1930-yillardagi qatağon qurbonlari bilan birga Ç. T. Aytmatovning qabri ham şu yerda.
Qişloqdan çiqqan taniqli kişilar: iqtisodçi va siyosatçi Sopubek Begaliyev (1931–2002; rus tilidagi manbaga köra Qirğiziston SSR xizmat körsatgan iqtisodçisi, 1979) hamda aktyor va rassom Suymenqul Çokmorov (1939–1992; SSSR xalq artisti, 1981).
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Suymenqul Çokmorov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/854 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASuymenqul Çokmorov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/854
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/854
Raqamlarda
Aholi soni · 2015-yil
704 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q12831269wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q4517080wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.