Tamil tili
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Tamil tili (mahalliy: தமிழ்) — dravid tillari oilasiga mansub til. Unda asosan Hindistonning janubida, Tamil Nadu ştati va Pondiçerry hududida, şuningdek Şri-Lankaning Şimoliy va Şarqiy viloyatlarida sözlaşiladi.
Tasnifi
1,3Tamil tili dravid tillarining janubiy tarmoğiga kiradi. U şuningdek «tamil tillari» guruhining bir qismi hisoblanadi; bu guruhga tamil tili bilan birga taxminan 35 etnolingvistik guruhning tillari, jumladan irula va yerukula tillari kiradi. Dravid tillari oilasidagi tillar soni manbalarda har xil körsatilgan: rus tilidagi Vikipediyada taxminan 85 ta, ingliz tilidagi Vikipediyada taxminan 26 ta.
Tamil tiliga eng yaqin qarindoş til — malayalam tili. Ikki til taxminan 9-asrda ajralib çiqa boşlagan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, malayalamning alohida tilga aylaniş jarayoni 13–14-asrlarda yakunlangan.
Tarqalişi va sözlaşuvçilar
1,3Tamil tili Hindistonning 22 ta rasmiy tilidan biri va Tamil Nadu ştatining rasmiy tilidir. 2004-yilda u Hindistonda birinçi bölib klassik til sifatida e'tirof etilgan. Şuningdek, u Şri-Lankaning rasmiy tillaridan biri (singal tili bilan birga) va Singapurning törtta rasmiy tilidan biridir. Malayziyada tamil tili ta'lim tillaridan biri sifatida işlatiladi.
Sözlaşuvçilar soni haqida ma'lumotlar turliça: özbekça Vikipediyada 65 mln.dan ortiq (1996), rus tilidagi Vikipediyada 2025-yil holatiga birinçi til sifatida taxminan 79 mln kişi körsatilgan; bu bilan tamil dunyoda 17-örinda turadi.
Tamil tilida Kerala, Karnataka, Andhra-Pradeş, Telangana, Maharaştra kabi qöşni ştatlarda ham ozçilik sözlaşadi. Mustamlaka davrida köçib ketganlarning avlodlari Malayziya, Singapur, Mavrikiy, Janubiy Afrika, Indoneziya va boşqa mamlakatlarda yaşaydi, biroq ularning faqat bir qismi tilni biladi. Pokistonning Karaçi şahrida ham katta tamilzabon jamoa bor.
Yozuvi
1,3Tamil yozuvi braxminin janubiy şaklidan kelib çiqqan. Dastlabki yozuvlar braxmining tamil-braxmi deb ataluvçi turida bitilgan; keyinçalik vatteluttu yozuvi işlatilgan, söng hozirgi yozuv şakllangan. Hindistonda topilgan epigrafik bitiklarning katta qismi tamil tilida. Tamil-braxmi bitiklari Şri-Lankada, şuningdek Misr va Tailandda savdo buyumlarida topilgan.
Tarixi
1,3Olimlar tamil tilining yozma tarixini uç davrga böladi: qadimgi tamil (mil. av. 300 — mil. 700), örta tamil (700—1600) va zamonaviy tamil (1600-yildan hozirgaça). Dravid tillari umumiy ajdodi — protodravid tili mil. av. 3-ming yillikda, ehtimol Godavari quyi havzasida sözlaşilgan deb taxmin qilinadi.
Qadimgi tamil tilidagi eng dastlabki yozuvlar braxmining tamil-braxmi turida bitilgan qisqa yozuvlardir. Eng qadimgi uzun matn — «Tolkappiyam» bölib, qadimgi qatlamlari mil. av. 2-asr oxiriga borib taqalişi mumkin. Sangam adabiyoti ham şu davrga tegişli.
Örta tamil davrida hozirgi zamon fe'li şakllandi, aytam fonemasi yöqoldi, sanskrit tilidan köp söz özlaşdi. Zamonaviy davrda fe'lning inkor tuslanişi iste'moldan çiqdi, yevropa tillari ta'sirida tiniş belgilari paydo böldi. 1578-yilda portugal missionerlari tamilça ibodat kitobini («Thambiran Vanakkam») bosib çiqardilar; bu Hindistonda bosilgan birinçi kitob tili böldi. 20-asr boşida tilni sanskrit sözlaridan tozalaşga qaratilgan purizm harakati vujudga keldi.
Xususiyatlari
1,3Tamil tili agglyutinativ tildir. Söz yasalişi va leksikasida u boşqa hind tillariga nisbatan sanskritdan kamroq söz oladi. Tilning 3 ta lahja guruhi bor: şimoli-şarqiy, ğarbiy va janubiy; Şri-Lanka lahjasi janubiy guruhga yaqin. Adabiy va oğzaki şakl orasida jiddiy fonetik-morfologik farqlar bor (diglossiya), biroq ular yaqinlaşmoqda. Hozirgi adabiy til me'yorlari 3–4-asrlarda şakllanib, 13–14-asrlarda qayd etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tamil tili // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/157 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATamil tili. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/157
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/157
Raqamlarda
Sözlaşuvçilar soni · 2019-yil
75 mln kişi
+837,5 %2001-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.