Toğ jinslarining suv ötkazuvçanligi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Toğ jinslarining suv ötkazuvçanligi — toğ jinslarining öz ğovak va yoriqlari orqali suvni ötkaza oliş xususiyati. Bu xossa gidrogeologiya, muhandislik geologiyasi, neft-gaz işi va melioratsiyada eng muhim körsatkiçlardan biri hisoblanadi, çunki yer osti suvlarining harakati, töplanişi va ulardan foydalaniş imkoniyati aynan unga boğliq.12
Nimaga boğliq
13ÖzME'ga köra, jinsning suv ötkaziş darajasi undagi bir-biri bilan tutaşgan ğovak va darzlarning ölçami hamda miqdoriga, şuningdek jins donalarining qançalik bir xil ölçamda saralanganiga boğliq. Inglizça Vikipediyaga köra, suvning ğovak muhitdan ötiş qulayligi materialning özgarmas ötkazuvçanligidan taşqari, uning suvga qançalik töyinganiga hamda suyuqlikning ziçligi va qovuşqoqligiga ham boğliq.
Suvni yaxşi va yomon ötkazadigan jinslar
13ÖzME'ga köra, suvni yaxşi ötkazadigan jinslarga şağal, mayda şağal, yirik donali qum, kuçli karstlangan va köp darz ketgan jinslar kiradi. Gil, qumoq tuproq, yoriqsiz kristall va metamorfik jinslar hamda mustahkam çökindi jinslar esa suvni deyarli ötkazmaydi. Şu sababli tabiatda suv ötkazuvçi qatlamlar (suvli qatlamlar) odatda suv ötkazmaydigan qatlamlar orasida joylaşadi va yer osti suvlari aynan ularda töplanadi.
Ölçaş usullari
13ÖzME'ga köra, bu xossani filtratsiya tezligi orqali — ya'ni suv sizib ötayotgan jinsning köndalang kesimi birlik maydonidan vaqt birligida ötadigan suv miqdori bilan baholaş mumkin. Gidrogeologik tadqiqot va hisob-kitoblarda asosiy körsatkiç sifatida suv ötkaziş (filtratsiya) koeffitsiyentidan foydalaniladi.
Rusça Vikipediyaga köra, jinslarning ötkazuvçanligi Darsi qonuni asosida aniqlanadi: suyuqlikning ğovak muhitdagi filtratsiya tezligi bosim farqiga töğri, suyuqlik qovuşqoqligiga esa teskari proporsional. Ötkazuvçanlik kvadrat metr yoki ança qulay birlik — darsi bilan ifodalanadi (1 darsi taxminan 10⁻¹² m²). Inglizça Vikipediyaga köra, gidravlik ötkazuvçanlik metr/sekundda ölçanadi va ikki yöl bilan topiladi: empirik usulda u donalar ölçami va tuproq tarkibiga qarab hisoblanadi (masalan, Allen Hazen formulasi), tajriba usulida esa laboratoriyada namunalar orqali yoki dala sinovlari — quduqlardan suv tortib oliş va kuzatiş yöli bilan aniqlanadi.
Amaliy ahamiyati
13ÖzME'ga köra, toğ jinslarining suv ötkazuvçanligini bilmay turib yer osti suvlarini qidiriş va razvedka qiliş mumkin emas. Bu ma'lumotlar suvni bir joyga töplaş, gidrogeologik inşootlar — quduq, drenaj va suv olgiçlarni loyihalaş hamda turli xildagi yer osti suvlaridan foydalaniş işlarida qöllanadi. Rusça Vikipediya ötkazuvçanlik haqidagi ma'lumotlar kern namunalarini laboratoriyada sinaş, gidrodinamik tadqiqotlar, quduqlarning geofizik tekşiruvlari va matematik modellar asosida olinişini qayd etadi; bunday ma'lumotlar neft va gaz konlarini özlaştirişda ham zarur.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Toğ jinslarining suv ötkazuvçanligi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3012 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAToğ jinslarining suv ötkazuvçanligi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3012
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3012
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Проницаемость горной породыru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Hydraulic conductivityen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.