Töğon
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Dam→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 138
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Töğon — daryo yoki soy oqimini töşib, suv sathini kötariş, bosim hosil qiliş va suv havzasi yaratiş uçun quriladigan gidrotexnika inşooti. ÖzME'ga köra, töğonlar daryo suvini boşqariş, elektr energiyasi işlab çiqariş, to…
+ ## Tarixi
+ ÖzME'ga köra, ekinlarni suğoriş va içimlik suv olişga intiliş miloddan avvalgi IV–III mingyilliklarga borib taqaladi, suğorma dehqonçilikning rivojlanişi esa damba va töğonlarga ehtiyojni oşirgan. Mesopotamiya, Misr, Hin…
+ ## Özbekistonda
+ ÖzME'ga köra, Örta Osiyoda, xususan, Özbekiston hududida suğorma dehqonçilik qadimdan töğon va dambalarga tayangan. X asrda Jizzax viloyatining Foriş tumanidagi Osmonsoyda uzunligi 50 m, balandligi 15,2 m bölgan Xonbandi…
+ Beton töğonlar XX asrning 1920-yillaridan qurila boşlagan. ÖzME'ga köra, Özbekistonda Bözsuv GES töğoni, Kampirravot va Farhod GES töğonlari şu davr inşootlaridandir. 1950-yillardan baland töğonlar paydo bölgan: Toşkent …
+ ## Turlari
+ Vazifasiga köra, ÖzME suv ombori va GESlar uçun quriladigan, suv sathini kötaruvçi, ortiqça suvni taşlab yuboruvçi (oqova) va suv oliş tuynugi bölgan (stansion) töğonlarni ajratadi. Qurilişi va materialiga köra esa töğon…
+ - **Tuproq (uyma) töğonlar** — ziçlangan tuproq, qum, şağal yoki toşdan qurilgan keng uyumlar. Ular eng köp tarqalgan tur bölib, mahalliy materiallardan qurilgani uçun arzonroq va yumşoq zaminda ham qurilişi mumkin. Asos…
+ ÖzME'ga köra, suv bosimi kiçik bölgan joylarda yoğoç töğonlar qurilib, tirgaklar bilan mustahkamlanadi, metall töğonlar esa qimmatligi sababli kam qöllanadi. Zamonaviy töğonlarning aksariyati temir-betondan quriladi, ula…
+ ## Qöşimça inşootlar va xavfsizlik
+ Inglizça Vikipediyaga köra, töğon majmuasi faqat suvni tutuvçi devordan iborat emas. Kema qatnaydigan daryolarda şlyuzlar, baliqlarning yuqoriga ötişi uçun maxsus yöllar, ortiqça suvni xavfsiz taşlaş uçun suv taşlağiçlar…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 9-jild, 864–865-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 91
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)