Tokyo Prefecture

Tokyo prefekturasi (東京府, Tōkyō-fu) — Yaponiyaning 1868-yildan 1943-yilgaça mavjud bölgan prefekturasi. 1943-yilda u Tokyo metropoliteni (東京都, Tōkyō-to) tarkibiga qöşilib, boşqaruv şakli özgargan.

Prefektura 1868-yilda Meyji tiklanişi davrida syogunat davridagi ikki şahar boşqaruvining birlaştirilişi bilan taşkil etilgan. Dastlab u faqat syogunat poytaxti Edoning sobiq şahar hududidan iborat edi. 1871-yildan boşlab hudud Edodan taşqariga bir neça bosqiçda kengaytirildi va 1893-yilda «Tama transferi»dan söng taxminan hozirgi kölamiga yetdi. Edo atrofidagi sobiq syogunat yerlari Musasi provinsiyasida joylaşgan bölib, dastlab Musasi gubernatorlari tomonidan boşqarilgan, söng Sinagava, Kosuge va Omiya/Urava prefekturalari örtasida bölib berilgan. 1871–1872-yillarda bu uç prefekturadagi qişloq hududlari va Xikone sobiq knyazligining Setagaya anklavi Tokyoga qöşildi. Izu va Ogasavara orollari 1878–1880-yillarda, uçta Tama tumani 1893-yilda qöşilgan.

1878-yilda qadimgi ritsuryo tumanlari qişloq joylarda ma'muriy birlik sifatida qayta tiklandi, yirik şaharlar uçun şahar tumani (-ku) maqomi joriy etildi. 1889-yilda zamonaviy munitsipalitetlar joriy qilinganda Tokyo taxminan 80 munitsipalitetga bölindi: 1 şahar, bir neçta şaharça va önlab qişloq. 1893-yilgi Tama transferidan keyin ularning soni 170 dan oşdi, 1943-yilga kelib esa 87 ta (3 şahar, 18 şaharça va 66 qişloq) qoldi.

Tama transferidan keyin ham Tokyo şahri aholi va iqtisodiy kuç jihatidan prefekturaning asosiy qismi bölib qoldi. 20-asr boşidagi sanoatlaşuv va şaharning tez ösişi buni kuçaytirdi; 1923-yilgi Buyuk Kanto zilzilasi ösişni vaqtinça töxtatdi. 1932-yilda köplab çekka hududlar, jumladan aholisi 100 mingdan oşgan Nisisugamo va Sibuya Tokyo şahriga qöşildi.

Prefektura va şahar hukumatlarini birlaştiriş rejalari uzoq yillar muhokama qilindi. 1890-yillarda içki işlar vaziri Nomura Yasusi qişloq hududlarni alohida Musasi prefekturasi qilib ajratiş va faqat Tokyo şahrini «metropolis»ga aylantirişni taklif qildi, ammo bu taklif Imperator parlamentida ötmadi. Islohot oxir-oqibat Todjo kabineti davridagi uruş davri markazlaştiriş çoralari doirasida amalga oşirildi: 1943-yilda Tokyo prefektura hukumati va Tokyo şahar hukumati yagona «metropoliten» hukumatiga birlaştirildi, Tokyo şahri tugatildi, 35 sobiq şahar tumani esa Tokyo metropoliteni tarkibiga kirdi. Gubernator endi çokan deb atalib, imperator tomonidan bevosita tayinlanadigan böldi.

Uruşdan keyin Duglas Makarturning işğol ma'muriyati uruş davri markazlaştirişini bekor qildi va prefektura hamda munitsipalitetlarga keng mahalliy özini özi boşqariş huquqlarini berdi. Çokan unvoni 1947-yilgaça saqlandi; şu yili Konstitutsiya va Mahalliy avtonomiya qonuni Tokyoni boşqa prefekturalar bilan tenglaştirdi, sobiq Tokyo şahri hududida esa maxsus tumanlar joriy etildi. Birinçi saylangan gubernator 1947-yil mayida çiji lavozimini egalladi.