Tönğizlar

+ Tönğizlar, yoki çöçqasimonlar (lotinça Suidae) — juft tuyoqlilar turkumiga mansub, kavş qaytarmaydigan sut emizuvçilar oilasi. Bu oilaga yovvoyi çöçqa (qobon) va undan kelib çiqqan uy çöçqasi, şuningdek, Afrika va Osiyon…

+ ## Tuzilişi

+ ÖzME'ga köra, tönğizlarning tumşuği çöziq bölib, uçida tuksiz, yassi va harakatçan toğay disk joylaşgan. Rusça Vikipediya bu diskni «pyataçok» deb ataydi va uni yerni titib ozuqa izlaş uçun moslama sifatida izohlaydi. In…

+ Tanasini qoplagan jun siyrak va asosan dağal qillardan iborat. Yuqori jağdagi qoziq tişlar kuçli rivojlangan, uzun va yuqoriga qayrilib ösadi; ular ozuqa qidirişda va urişda işlatiladi. Oyoqlarida tört barmoq bor, lekin …

+ Ölçamlari keng oraliqda özgaradi: Inglizça Vikipediyaga köra, eng kiçigi — karlik çöçqa — 58–66 sm uzunlikda va 6–9 kg vaznda böladi, eng yirigi — katta örmon çöçqasi — 2 metrgaça yetib, 275 kg gaça tortadi.

+ ## Tasnifi va tarqalişi

+ ÖzME oila tarkibida beş uruğni sanaydi: haqiqiy çöçqalar, söğalli çöçqalar, babirussalar, tukquloq çöçqalar va örmon çöçqalari. Uning ma'lumotiga köra, oxirgi tört uruqda bittadan tur bor, haqiqiy çöçqalar uruğiga esa uç…

+ Tönğizlarning tabiiy areali — Eski dunyo, ya'ni [[m:8|Yevrosiyo]] va [[m:4|Afrika]]. Rusça Vikipediyaga köra, odam yordamida uy çöçqalari Antarktidadan boşqa barça qit'alarga tarqalgan va köp joyda yovvoyilaşgan galalar …

+ ## Hayot tarzi

+ Rusça Vikipediyaga köra, boşqa zamonaviy tuyoqlilardan farqli ravişda tönğizlar hammaxör: ular ötlar, barglar, ildizlar, haşarotlar, çuvalçanglar va mayda umurtqalilar bilan oziqlanadi. Ularning köpçiligi örmonlarda yaşa…

+ ÖzME'ga köra, [[m:337|Özbekiston]]da yovvoyi çöçqa toğ örmonlari va töqaylarda uçraydi.