Tovuq

+ Tovuq (uy tovuği; lotinça Gallus gallus domesticus) — tovuqsimonlar turkumiga kiruvçi xonaki parranda, qişloq xöjaligida boqiladigan parrandalarning eng keng tarqalgan turi. Uning erkagi xöroz, bolalari jöja deb ataladi.…

+ ## Kelib çiqişi

+ ÖzME'ga köra, uy tovuği bundan taxminan 5 ming yil oldin [[m:271|Hindiston]]da xonakilaştirilgan yovvoyi bankiv tovuğidan kelib çiqqan. Rusça Vikipediyaga köra, eng keng qabul qilingan qaraşga binoan barça uy tovuqlarini…

+ ## Taşqi körinişi

+ Tovuqning boşida qizğiş toj va quloq yonida osilib turuvçi teri burmalari — quloq solinçaği böladi, xörozlarning oyoğida esa pix (tirnoqsimon ösimta) bor. ÖzME'ga köra, patlari turli rangda, lekin köpinça oq. Aksariyat z…

+ ## Zotlari va mahsuldorligi

+ Beradigan mahsulotiga köra tovuq zotlari tuxum yönalişidagi, tuxum-göşt yönalişidagi va göşt yönalişidagi guruhlarga bölinadi. Bulardan taşqari, xöroz uriştiriş uçun boqiladigan urişqoq va bezak uçun boqiladigan manzaral…

+ ÖzME'ga köra, tuxum beruvçi zotlar kiçik va tez voyaga yetadi: makiyonlarning vazni 1,7–2,2 kg, xörozlariniki 2,7–3 kg atrofida. Tuxum-göşt zotlari 2,5–4 kg, göşt zotlari 3–4,5 kg ga yetadi. Tuxum zotlari yiliga 220–250 …

+ Tovuq 10–12 yil yaşaydi va 10 yilgaça tuxum qilişi mumkin. Biroq ÖzME'ga köra, tuxum beriş har yili 10–15% ga kamayib boradi, şu sababli sanoat xöjaliklarida tovuqlarni tuxumga kirgandan söng bir yil saqlaş iqtisodiy jih…

+ ## Parvarişi

+ Jöja oçirişga mö'ljallangan tuxum olişda har 8–12 tovuqqa bitta xöroz qöyiladi; xörozlar 2–3 yil saqlanadi. Jöjalar inkubatorlarda oçiriladi. Parrandaxonalarda tovuqlar don, sabzavot, mineral oziqalar va vitaminlar bilan…

+ ## Özbekistonda

+ ÖzME'ga köra, Özbekiston parrandaçilik xöjaliklarida tuxum-göşt yönalişidagi leggorn, nyu-xempşir, rod-aylend zotlari, broyler yetiştiriş uçun esa korniş va plimutrok zotlari köpaytiriladi. Respublikadagi Parrandaçilik i…