Turkiston tizmasi
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Туркестанский хребет→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 142
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Turkiston tizmasi — Hisor-Olay toğ tizimining şimoliy tarmoqlaridan biri; [[m:337|Özbekiston]], [[m:382|Tojikiston]] va qisman [[m:349|Qirğiziston]] çegaralari yaqinida, şarqdan ğarbga çözilib yotadi. ÖzME uni Sirdaryo v…
+ ## Joylaşuvi va ölçamlari
+ ÖzME ma'lumotiga köra, tizma Mastçoh toğ tugunidan boşlanib, Zarafşon daryosining örta oqimigaça taxminan 350 km ga cözilgan, kengligi 60 km dan oşadi. Şarqiy uçi Söx daryosi boşlanadigan hududda Mastçoh tuguni orqali Ol…
+ ## Relyefi va çöqqilari
+ Tizmaning şarqiy qismi eng baland bölib, ÖzME'ga köra 5000–5400 metrlik qirralari doimiy qor va muzliklar bilan qoplangan; bu yerda Piramida çöqqisi (5680 m) joylaşgan. Ğarbga tomon tizma pasayib boradi: Çumqartov deb at…
+ Vikipediyada balandlik raqamlari biroz farq qiladi: rusça va inglizça maqolalarga köra eng baland nuqta — Skalistiy çöqqisi (5621 m), Piramidalniy çöqqisi esa 5509 m. Rusça Vikipediyaga köra, şimoliy yon bağir uzun va qi…
+ Tizmada dovonlar köp. Ulardan eng muhimi — Şahriston dovoni: Vikipediyaga köra u 3378 m balandlikda joylaşgan va undan [[m:626|Duşanbe]] — [[m:742|Xöjand]] avtomobil yöli ötadi.
+ ## Geologiyasi va iqlimi
+ ÖzME'ga köra, tizma gersin burmalanişi davrida kötarilgan, keyin yemirilib, uçlamçi davrda yana kötarilgan. U paleozoy qumtoşlari, slanetslar, granit, diorit, qisman ohaktoşlar, neogen konglomeratlari va törtlamçi davr l…
+ ## Muzliklar va suvlari
+ Muzliklar asosan şarqiy qismda tarqalgan, ÖzME ularning umumiy maydonini qariyb 150 km² deb baholaydi. Rusça Vikipediyaga köra, eng yiriklari — Tolstoy, Şurovskiy va Zarafşon muzliklari; Zarafşon muzligidan Zarafşon dary…
+ ## Ösimlik va hayvonot dunyosi
+ Toğ etaklarida böz tuproqlarda efemerlar, şuvoq va buğdoyiq ösadi. ÖzME'ga köra, ğarbiy qismda 1800–3000 m balandlikda toğ örmon-daşt mintaqasi bor: bu yerda arça, pista, bodom, dölana, itburun va zirk uçraydi. Undan yuq…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 8-jild, 745–746-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 95
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)