Tursunzoda (şahar)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tursunzoda (tojikça: Tursunzoda) — Tojikistondagi şahar, Hisor vodiysining ğarbiy qismida joylaşgan. Tursunzoda tumanining ma'muriy markazi sifatida tanilgan, 1978-yilgaça Regar deb atalgan.
Tarixi
1,3Tursunzoda dastlab Regar qişloği bölgan; nomi inglizça manbada «qum ustidagi şahar» ma'nosida izohlangan. Özbekça Vikipediyaga köra, u 1952-yildan şahar maqomiga ega. Rus Vikipediyasiga köra, Regar nomi 1978-yil 17-fevralgaça saqlangan; şu yili şahar va butun tuman tojik şoiri Mirzo Tursunzoda şarafiga qayta nomlangan. Temir yöl bekati hamon Regar deb ataladi. Şahar Hisor vodiysining ğarbiy qismidagi qişloq xöjaligi tumani markazi sifatida rivojlangan. Tojikiston fuqarolik uruşi davrida şahar sarkarda Mahmud Xudoyberdiyev nazorati ostida bölgan.
Geografiyasi
1,3Şahar Duşanbedan ğarbda joylaşgan: özbekça manbada masofa 57 km, inglizça manbada taxminan 60 km (Hisordan 40 km ğarbda) deb körsatilgan. U Özbekiston çegarasi yaqinida joylaşgan. Şahar yaqinida Şirkent va Qoratoğ daryolari (mos ravişda ğarb va şarqda) hamda şarqroqda Kofarnihon oqadi. Duşanbe — Termiz temir yölida Regar bekati bor.
Aholisi
1,3Özbekça manbada aholisi 2013-yilda 50 ming kişi deb berilgan. Rus manbasiga köra, 2019-yilda şahar aholisi 53 700 kişi bölgan. Inglizça manbada 2020-yil taxmini: şaharning özida 55 700, çekka jamoatlar bilan 298 800 kişi. Aholi soni 1989-yilgi röyxatda 40 600, 2000-yilda 39 000, 2006-yilda taxminan 37 000 kişi deb keltirilgan. 2006-yilda suv toşqini zarar yetkazgan Kulob tumanidan 1000 oilani şahar atrofidagi hududlarga köçiriş dasturi işlab çiqilgan.
Iqtisodiyoti
1,3Şaharning asosiy korxonasi — Tojikiston alyuminiy zavodi (TadAZ). Inglizça manbaga köra, zavod qurilişi 1972-yilda boşlangan, birinçi alyuminiy 1975-yil 31-martda quyilgan; u Markaziy Osiyodagi eng yirik alyuminiy zavodi hisoblanadi, mamlakat elektr energiyasining 40 foizini iste'mol qiladi. Xomaşyo import qilinadi. 2002-yilgi tadqiqot zavod hududda ftor bilan suv va havo ifloslanişiga sabab bölganini aniqlagan. Özbekça manbada alyuminiy zavodi 1980-yillarda qurilgan deyilgan, bu sana inglizça manbadagi ma'lumotga zid.
Şuningdek, çinni, ğişt, kabel, paxta tozalaş, oziq-ovqat, yengil sanoat va quriliş materiallari korxonalari mavjud. Rus manbasiga köra, 2022-yilda şaharda 65 sanoat sexi va korxonasi 86 turdagi mahsulotni 1 mlrd 19 mln somoniga işlab çiqargan. Tuman suğoriladigan yerlarida meva, sabzavot, paxta va guruç yetiştiriladi; 2006-yilda 1400 tonna guruç yetiştirilgan (Tojikiston hosilining 13 foizi).
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
1,3Şaharda 10 ga yaqin umumiy ta'lim maktabi, internat, sport va musiqa maktablari, kutubxona, madaniyat va istirohat boği, stadion hamda tibbiyot muassasalari bor. 1981-yilda Mirzo Tursunzodaga haykal örnatilgan. Şahar çetida 10–11-asrlarga oid Xöja Naqşron maqbarasi saqlangan. Tumanda Muqaddas Bokira Maryam homiyligi nomidagi pravoslav çerkovi mavjud. Şaharda ikki televideniye (TV-REGAR, TV-TADAZ), ikki gazeta (Aluminiy Tojikiston, Regar) va radiostansiya faoliyat yuritadi. «Regar-TadAZ» futbol klubi şu şaharda joylaşgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tursunzoda (şahar) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2403 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATursunzoda (şahar). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2403
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2403
Manbalar
1 ta manba- 1https://www.wikidata.org/wiki/Q648709wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.