Ulyanovsk viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ulyanovsk viloyati — Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat, Rossiyaning Yevropa qismida, Örta Volgaböyida joylaşgan. Ma'muriy markazi — Ulyanovsk şahri. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat Volgaböyi federal okrugiga kiradi; şarqda Samara, janubda Saratov, ğarbda Penza viloyati va Mordoviya, şimolda Çuvaşiya va Tatariston bilan çegaradoş.12
Taşkil topişi
13ÖzME'ga köra, viloyat 1943-yil 19-yanvarda taşkil etilgan. Rusça Vikipediyaga köra, u SSSR Oliy Kengaşi Rayosatining farmoni bilan Kuybişev va Penza viloyatlarining bir qator tumanlaridan tuzilgan. Bu hududda ilgari 1780-yilda taşkil etilgan Simbirsk guberniyasi mavjud bölgan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida bu yerga ğarbiy hududlardan köçirilgan korxonalar asosida Ulyanovsk avtomobil zavodi (UAZ) va motor zavodi barpo etilgan.
Tabiati
13ÖzME viloyat maydonini 37,3 ming km² deb körsatadi; rusça Vikipediyada bu raqam 37,2 ming km². Volga daryosi hududni ikki qismga ajratadi: ğarbiy, ya'ni öng sohil — Volgaböyi qirlari bilan band baland yerlar (eng baland nuqtasi 363 m gaça), şarqiy, çap sohil (Zavoljye) esa past, sal tölqinsimon tekislik. Asosiy daryolar — Volga hamda Sura, Sviyaga, Katta Çeremşan; Volga ustida Kuybişev va Saratov suv omborlari bor.
Iqlimi mö'tadil kontinental. Rusça Vikipediyaga köra, yanvarning örtaça harorati −12 °C, iyulniki +20 °C atrofida; yillik yoğin janubda 350 mm dan şimoli-ğarbda 500 mm gaça. Örmonlar hududning taxminan törtdan bir qismini egallaydi: şimoli-ğarbda eman, jöka va zarang aralaş örmonlar, Zavoljyeda esa qarağayzorlar va örmon-daşt uçraydi. Tuproqlari asosan unumdor qoratuproq va kulrang örmon tuproqlaridir. ÖzME'ga köra, yovvoyi hayvonlardan los, suvsar, olmaxon, oq tovuşqon va turli suv quşlari yaşaydi.
Foydali qazilmalardan neft, tabiiy gaz, yonuvçi slanets, torf, fosforit, kvars qumi, diatomit va quriliş xomaşyosi bor. Rusça Vikipediya, ayniqsa, sement işlab çiqariş uçun bör va gil zaxiralarining kattaligini qayd etadi. Undori kurortining mineral suvi mavjud.
Aholisi
13ÖzME 2002-yilgi röyxatga asoslanib aholini 1382,3 ming kişi deb körsatadi; ularning asosiy qismini ruslar, qolganini tatarlar, çuvaşlar, mordvalar, ukrainlar va boşqalar taşkil etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilgi röyxatda aholi 1 196 745 kişini taşkil etgan, uning 76,7 foizi şaharlarda yaşaydi. Yirik şaharlari — Ulyanovsk va Dimitrovgrad.
Xöjaligi
13Viloyat iqtisodiyotining asosini maşinasozlik taşkil etadi. ÖzME'ga köra, bu yerda Rossiyada işlab çiqariladigan avtobuslarning katta qismi, yuk avtomobillari, samolyotlar, stanoklar, qişloq xöjaligi maşinalari va elektrotexnika mahsulotlari tayyorlanadi. Yirik korxonalar qatorida Ulyanovsk avtomobil zavodi, «Aviastar» aviatsiya zavodi va Dimitrovgraddagi agregat zavodi bor. Rusça Vikipediyaga köra, Dimitrovgradda atom reaktorlari ilmiy-tadqiqot instituti joylaşgan. Yengil sanoat (jun va zigir gazlamalar), oziq-ovqat va yoğoçsozlik korxonalari ham faoliyat körsatadi.
Qişloq xöjaligida sut-göşt yönalişidagi çorvaçilik yetakçi; buğdoy, arpa, greçixa, kungaboqar, qand lavlagi va kartoşka yetiştiriladi, asalariçilik rivojlangan. Volga orqali kema qatnaydi, viloyatda ikki xalqaro aeroport bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ulyanovsk viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4116 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUlyanovsk viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4116
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4116
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ульяновская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Ulyanovsk Oblasten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 87–88-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 87–88-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.