Venger tili
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Venger tili — Ural tillar oilasining ugor guruhiga mansub, Vengriyaning davlat tili va Ural oilasida eng koʻp soʻzlashuvchiga ega til.→ Venger tili — Ural tillar oilasining ugor guruhiga mansub, Vengriyaning davlat tili va Ural oilasida eng köp sözlaşuvçiga ega til. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
14 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Venger tili Ural tillar oilasiga mansub. Uning boshqa Ural tillari bilan aloqasi 1670-yillarda payqalgan, oilaning mavjudligi esa 1717 yilda aniqlangan. Yevropada unga uzoq qarindosh tillar — fin va eston tillari. Biroq …
− Venger tilida taxminan 14 mln kishi soʻzlashadi (ingliz tilidagi materialda mahalliy soʻzlashuvchilar soni — taxminan 13 mln). Ularning 9,8 mln dan ortigʻi Vengriyada yashaydi. 2011 yilgi aholi roʻyxatiga koʻra, Vengriya…
− Hozirgi venger tili lotin alifbosidan foydalanadi. Umumiy fikrga koʻra, lotin yozuviga oʻtish vengerlarning nasroniylikni qabul qilishi bilan bogʻliq. Undan oldin venger runlari (rovás írás) ishlatilgan; bu yozuv namunal…
− Rus va ingliz materiallariga koʻra, Ural tillari Sibirning sharqiy yoki markaziy qismida paydo boʻlgan. Venger tili ugor tillaridan miloddan avvalgi I ming yillikning birinchi yarmida ajralgan deb hisoblanadi.
− Venger tilida saqlangan birinchi yozma yodgorlik — «Dafn marosimi va ibodat» (Halotti beszéd és könyörgés) taxminan 1200 yilda yaratilgan (ingliz materialida 1190-yillarga oid deyiladi). XVI asrning ikkinchi yarmigacha v…
− Venger tili morfologik jihatdan agglyutinativ. Otlar son va taxminan 20 kelishik bilan turlanadi, grammatik jins yoʻq. Feʼllar son, uch shaxs, uch zamon va uch mayl boʻyicha tuslanadi. Fonetikada unlilarning uygʻunlashuv…
− Leksikada V–IX asrlarda turkiy taʼsir sezilarli boʻlgan, IX asrdan slavyan, keyinroq lotin va yunon, nemis, italyan, XX asrda rus va ingliz soʻzlari kirgan. Eroniy oʻzlashmalar ham bor. Turkiy oʻzlashmalarga gyümölcs («m…
+ Venger tili Ural tillar oilasiga mansub. Uning boşqa Ural tillari bilan aloqasi 1670-yillarda payqalgan, oilaning mavjudligi esa 1717 yilda aniqlangan. Yevropada unga uzoq qarindoş tillar — fin va eston tillari. Biroq …
+ Venger tilida taxminan 14 mln kişi sözlaşadi (ingliz tilidagi Vikipediyada mahalliy sözlaşuvçilar soni — taxminan 13 mln). Ularning 9,8 mln dan ortiği Vengriyada yaşaydi. 2011 yilgi aholi röyxatiga köra, Vengri…
+ Hozirgi venger tili lotin alifbosidan foydalanadi. Umumiy fikrga köra, lotin yozuviga ötiş vengerlarning nasroniylikni qabul qilişi bilan boğliq. Undan oldin venger runlari (rovás írás) işlatilgan; bu yozuv namunal…
+ Rus va ingliz Vikipediyasiga köra, Ural tillari Sibirning şarqiy yoki markaziy qismida paydo bölgan. Venger tili ugor tillaridan miloddan avvalgi 1-ming yillikning birinçi yarmida ajralgan deb hisoblanadi.
+ Venger tilida saqlangan birinçi yozma yodgorlik — «Dafn marosimi va ibodat» (Halotti beszéd és könyörgés) taxminan 1200 yilda yaratilgan (ingliz Vikipediyasida 1190-yillarga oid deyiladi). 16-asrning ikkinçi yarmigaça…
+ Venger tili morfologik jihatdan agglyutinativ. Otlar son va taxminan 20 kelişik bilan turlanadi, grammatik jins yöq. Fe'llar son, uç şaxs, uç zamon va uç mayl böyiça tuslanadi. Fonetikada unlilarning uyğunlaşuv…
+ Leksikada 5–9-asrlarda turkiy ta'sir sezilarli bölgan, 9-asrdan slavyan, keyinroq lotin va yunon, nemis, italyan, 20-asrda rus va ingliz sözlari kirgan. Eroniy özlaşmalar ham bor. Turkiy özlaşmalarga gyümölcs («mev…
11 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 27
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Venger tili — Ural tillar oilasining ugor guruhiga mansub, Vengriyaning davlat tili va Ural oilasida eng köp sözlaşuvçiga ega til.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Venger_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 27
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Venger tili (magyar, magyar nyelv; eskirgan nomi — mador tili) — vengerlarning tili. U Ural tillar oilasining fin-ugor tarmoğiga kiradi va Mansi hamda Hanti tillari bilan birga ugor guruhini taşkil etadi. Ru va en Viki…
+ ## Tasnifi
+ Venger tili Ural tillar oilasiga mansub. Uning boşqa Ural tillari bilan aloqasi 1670-yillarda payqalgan, oilaning mavjudligi esa 1717 yilda aniqlangan. Yevropada unga uzoq qarindoş tillar — fin va eston tillari. Biroq …
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Venger tilida taxminan 14 mln kişi sözlaşadi (ingliz tilidagi materialda mahalliy sözlaşuvçilar soni — taxminan 13 mln). Ularning 9,8 mln dan ortiği Vengriyada yaşaydi. 2011 yilgi aholi röyxatiga köra, Vengriya…
+ Vengriyadan taşqari til Ruminiya (Transilvaniya), Slovakiya, Serbiya (Voyvodina) va Ukraina (Zakarpate viloyati)da keng tarqalgan; kamroq darajada Xorvatiya, Sloveniya va Avstriya (Burgenland)da ham uçraydi. Transilvan…
+ Venger tili Vengriyaning davlat tili va şu bois Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri. U Voyvodinada va Sloveniyaning uç hamjamiyatida (Xodoş, Dobrovnik, Lendava) ham rasmiy til hisoblanadi.
+ ## Yozuvi
+ Hozirgi venger tili lotin alifbosidan foydalanadi. Umumiy fikrga köra, lotin yozuviga ötiş vengerlarning nasroniylikni qabul qilişi bilan boğliq. Undan oldin venger runlari (rovás írás) işlatilgan; bu yozuv namunal…
+ ## Tarixi
+ Rus va ingliz materiallariga köra, Ural tillari Sibirning şarqiy yoki markaziy qismida paydo bölgan. Venger tili ugor tillaridan miloddan avvalgi I ming yillikning birinçi yarmida ajralgan deb hisoblanadi.
+ Milodiy 900–1000 yillar atrofida Sibir va Uraldan köçgan venger qabilalari Örta Dunay tekisligi va Karpat böyida joylaşdi. Slavyanlar, nemislar va valaxlar bilan aloqada vengerlar köplab slavyan sözlarini oldi; ul…
+ Venger tilida saqlangan birinçi yozma yodgorlik — «Dafn marosimi va ibodat» (Halotti beszéd és könyörgés) taxminan 1200 yilda yaratilgan (ingliz materialida 1190-yillarga oid deyiladi). XVI asrning ikkinçi yarmigaça v…
+ Avstriya imperiyasi tarkibiga kirgaç, venger tili kuçli nemis ta'sirini boşdan keçirdi, ammo keyinçalik Transleytaniyaning yagona rasmiy tili sifatida mavqeini tikladi. 1867–1918 yillar tilning «oltin davri» deb his…
+ ## Xususiyatlari
+ Venger tili morfologik jihatdan agglyutinativ. Otlar son va taxminan 20 kelişik bilan turlanadi, grammatik jins yöq. Fe'llar son, uç şaxs, uç zamon va uç mayl böyiça tuslanadi. Fonetikada unlilarning uyğunlaşuv…
+ Neytral gaplarda söz tartibi ega–kesim–töldiruvçi; boşqa hollarda gapning diqqat markazidagi bölagiga boğliq. Gapda bitta ot kesim vazifasini bajarişi mumkin: Apám tanító («Otam öqituvçi»).
+ Leksikada V–IX asrlarda turkiy ta'sir sezilarli bölgan, IX asrdan slavyan, keyinroq lotin va yunon, nemis, italyan, XX asrda rus va ingliz sözlari kirgan. Eroniy özlaşmalar ham bor. Turkiy özlaşmalarga gyümölcs («m…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q9067
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.