Versal
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Versal (fr. Versailles) — Fransiyadagi şahar (kommuna), Ivelin departamentining ma'muriy markazi. U Parij markazidan 17,1 km ğarbiy-janubiy-ğarbda joylaşgan va Versal saroyi hamda uning boğlari bilan tanilgan.
Tarixi
13Versal nomi birinçi marta 1038 yilgi örta asr hujjatida tilga olingan. 11-asr oxirida bu joy qasr va Sent-Julien çerkovidan iborat qişloq bölgan. 1561 yilda Versal seniori Marsial de Lomeni, 1575 yilda esa Alber de Gondi böldi. 1622 yilda qirol Lyudovik XIII öz ovi uçun örmon uçastkasini sotib oldi, 1624 yilda yana yer olib, kiçik ov qasrini qurdirdi; 1632 yilda butun yer va seniorlikni sotib oldi. Özbekça Vikipediyada şahar 1624—26 yillarda Lyudovik XIII qurdirgan qasr örnida barpo qilingani aytiladi.
Lyudovik XIV qasr va boğni qayta qurdirdi. 1671 yil 22 mayda qirol farmoniga köra yangi şaharda uçastkalarni bepul oliş imkoni berildi, şart — yillik ramziy soliq va uyni qirollik me'morining rejasi böyiça quriş edi. Qirol hukumati bilan 1682 yil 6 mayda Versalga butunlay köçdi. Manbalarda qarorgoh yillari turliça berilgan: özbekça manbada 1682—1789, rusça manbada 1666—1789 yillar. Lyudovik XIV vafot etgan 1715 yilda şahar aholisi taxminan 30 000 kişi bölgan; 1789 yilga kelib 60 000 kişiga yetgan.
1789 yil 6 oktyabrda Parij olomoni Lyudovik XVI va qirol oilasini Parijga köçişga majbur qildi. 1790 yilda Versal Sena-va-Uaza departamentining, 1968 yilda Ivelin departamentining prefekturasi böldi. 1871 yil martidan 1879 yil noyabrigaça Versal Tyer hukumati Parij kommunasi qözğolonidan panoh topgani sababli yana norasmiy poytaxt böldi. Versalda 1783 yilgi Parij şartnomasi va 1919 yilgi Versal sulh şartnomasi imzolangan. Rusça manbaga köra, 1871 yilda bu yerda Germaniya imperiyasi e'lon qilingan. Ikkinçi jahon uruşida şaharni nemis qöşinlari bosib olgan, keyin ozod etilgan.
Geografiyasi
13Şahar atrofi örmonlar bilan öralgan, dengiz sathidan 130—140 metr balandlikdagi platoda joylaşgan (Parij markazi — 33 m). Maydoni 26,18 km², bu Parij maydonining taxminan çoragi. Versal köçalari töğri va simmetrik rejalaştirilgan; Vaşington rejasiga namuna bölgan. Iqlimi okean iqlimi (Kyoppen: Cfb).
Aholisi
13Aholi soni eng yuqori nuqtasiga — 94 145 kişiga 1975 yilda yetgan. 2004 yilda taxminan 85 900, 2023 yilda 84 095 kişi bölgan. Özbekça manbada 1990-yillar örtalarida 95 mingdan ziyod kişi körsatilgan.
Iqtisodiyoti
13Versal — Parijning boy çekka şaharçasi bölib, xizmat körsatişga asoslangan iqtisodiyotga ega va yirik turistik markaz. U muhim temir yöl tuguni; maşinasozlik korxonalari va bir neça harbiy bilim yurti bor.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Buyuk Versal saroyi, katta boğ hamda Katta va Kiçik Trianon saroylari muzey majmuasini taşkil etadi. Saroy ansambli 1661—1708 yillarda klassitsizm uslubida şakllangan; parkda haykallar va fontanlar bor. Versal boğlari YUNESKO Jahon merosi röyxatiga kiritilgan. Şaharda 17-asrdagi Notr-Dam va 18-asrdagi Sent-Lyudovik çerkovlari maşhur. Fransiya Kongressi konstitutsiyaga özgartirişlarni ovozga qöyiş uçun Versal saroyida yiğiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Versal // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/470 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVersal. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/470
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/470
Raqamlarda
Aholi soni · 1-yanvar 2023
84 095 kişi
+0,2 %1-yanvar 2022ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q621wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.